Utrechtse Heuvelrug bracht deze week een brochure uit met een beschrijving van haar bestuursstijl, waarin onder meer tijdige inspraak van inwoners centraal staat. De publicatie komt kort na een raadsvergadering waarin burgers met rode kaarten hun teleurstelling lieten blijken over de effecten van hun inbreng. Omroep ZOUT ging in gesprek met het college: ‘We kunnen het niet iedereen naar de zin maken. Het algemeen belang wint’.
Utrechtse Heuvelrug werkt al sinds 2014 op een andere manier dan gebruikelijk in de lokale democratie. Hoe de gemeenteraad, het college en de organisatie in samenspel met de samenleving samenwerken om goede besluiten te nemen, is vastgelegd in een boekje: ‘Samen werken aan lokale democratie. Ons verhaal over verandering, vertrouwen en verbinding’. “Het werken met raadsprogramma’s is vrij uniek in gemeenteland. Ook is het niet overal het geval dat inwoners al aan het begin van het traject gehoord worden. We vinden het belangrijk om die waarden te verankeren en ervan te leren. In dit boekje geven we ze mee aan de nieuwe raad”, aldus burgemeester Naafs.
Een belangrijk uitgangspunt in die bestuurscultuur is dat er veel ruimte voor inwoners en andere belanghebbenden. “Dat gebeurt vooraf in participatieprocessen en in de besluitvorming in de raad. In de beeldvorming komen belanghebbenden dan aan het woord, maar ook medewerkers die een plan kunnen toelichten.”
Boze bewoners
Dat dat niet altijd tot 100 procent tevredenheid bij inwoners leidt, bleek in de gemeenteraad van 29 januari. Daar stonden een aantal spraakmakende voorstellen op de agenda: onder meer de bouw woningen op terrein Boshove in Driebergen en de nieuwbouw van de dorpsvoorzieningen met woningen in Maarn. Na jaren van participatie- en inspraaktrajecten zat de publieke tribune van de raadszaal in Doorn toch vol met boze inwoners die zich, ondanks hun inbreng, niet herkenden in de uitkomst. Onder de in rode kleding gestoken deelnemers aan het ‘stille protest’ waren belanghebbenden bij de gebiedsvisies en ontwikkelrichting voor onder meer stationsgebied Driebergen-Zeist, Kraaijbeekerhof en De Boshove.
‘Democratie betekent ook dat je het niet iedereen naar de zin kunt maken’
Rob Jorg is de wethouder die de Nota van Uitgangspunten voor De Boshove mocht verdedigen. “We zijn we daar de afgelopen jaren in allerlei participatie- en co-creatietrajecten in gesprek met de omgeving gegaan”, is zijn reactie op de verzetshandeling desgevraagd. “Soms waren er wel 200 mensen op een avond. Die input proberen we zoveel mogelijk mee te nemen naar wat wel en niet kan. Uiteindelijk maken we dan een keuze.”
Bouwhoogte
Het projectplan gaat om de bouw van een nieuwe woonwijk De Boshove met 375 woningen in totaal op de locatie van de vroegere verzorgingshuizen Sparrenheide en Nassau Odijckhof in Driebergen-Noord. Omwonenden protesteren tegen de aantallen woningen, de aantasting van de natuur en de bouwhoogte. Na aanpassingen door moties in de raad, is het uitgangspunt nu maximaal zes bouwlagen. Het amendement om een pauze om nog eens goed de verkeersdruk, de veiligheid en de beleving daarvan bij de omgeving te onderzoeken, haalde het niet. Een nader voorstel over deze verkeersanalyses komt in de volgende raad.
Dat het plan niet in de koelkast ging, kwam het college en de raad op ‘rode kaarten’ van in rode truien gestoken ’stille’ demonstranten in de raadszaal te staan. “Democratie betekent ook dat je het niet iedereen naar de zin kunt maken”, geeft Jorg aan. “Maar goed luisteren vinden we heel belangrijk. Gelukkig heb ik ook van aanwezigen gehoord dat ze blij waren met de openheid en de pogingen om aan zoveel mogelijk zorgen en wensen tegemoet te komen.”
Wethouder Oyevaar verdedigde in dezelfde raadsbijeenkomst het plan voor de nieuwbouw van onder meer twee scholen, een dorpshuis met kindercentrum en woningen op de twee bestaande locaties in Maarn. Ook over deze voor dorp ingrijpende ontwikkeling is jaren meegedacht en gesproken. Met name de direct aanwonenden van de Breeschotenlaan zijn niet blij met de meerlaagse nieuwbouw die in de plaats komt van het verouderde lage gebouw van basisschool De Ladder, nu omzoomd door groen en een groot schoolplein.
Algemeen belang
Burgemeester Naafs reageert: “Het begrip algemeen belang hoor je bijna nooit meer. Maar het is wel de wegingsfactor voor de raad. Ook wil ik opmerken dat de stem van de woningzoekende bijna nooit wordt gehoord. Terwijl jongeren tegen ons zeggen: wij willen in het dorp blijven wonen. Dat belang moet ook een plek krijgen in de weging.”
‘Lager bouwen gaat dat ten koste van meer natuur. Dat is een dilemma’
Jorg vult aan: “Het perspectief van omwonenden bij De Boshove gaat over verkeersdruk en een hoger gebouw in de buurt krijgen. Als we niet de hoogte in gaan, gaat dat ten koste van meer natuur. Dat is een dilemma. Wij moeten het uiteindelijke doel in het oog houden: een samenleving in Driebergen waar mensen in alle levensfasen een woning kunnen vinden.”
Bestuurscultuur
Burgemeester Naafs hoort gelukkig ook andere geluiden. “Inwoners ervaren en zien dat we veel investeren in de dorpen. De werkzaamheden daarvoor gaan soms met overlast gepaard. Daar klaagt men dan over. Dat wij de inspraak naar voren hebben gehaald, is een groot goed van onze bestuurscultuur. Plannen kunnen alleen maar beter worden als je op tijd hoort wat mensen ervan vinden. Ik ben blij als onze tribune in de raadszaal vol zit. Dan kunnen mensen zien dat er – vaak op basis van geluiden vanuit de omgeving – met amendementen en moties plannen nog op het laatste moment kunnen worden aangepast. Zo werkt de democratie.”
2 reacties
Het punt is hoe goed luister je naar inbreng van burgers en wandelaars in dit bijzondere stukje van Driebergen. Waarom staat het aantal woningen van 375 niet ter discussie om tot een goed plan te komen? Dat er ca. 400 ouderen heel compact in verzorgingshuizen werden verzorgd, wil niet zeggen dat er plaats is voor 375 huizen. Dat is appels met peren vergelijken. Als je daar als politiek niet over wilt praten, is het schijninspraak en schijnparticipatie. Ook moet je rekening houden met de locatie en de natuur. Verzorgingshuizen zijn compact met veel groen er om heen en weinig parkeerplaatsen (voornamelijk personeel en bezoekers). Woningen vragen veel meer ruimte. Een algemeen belang is niet alleen bouwen maar ook om tot een goed woonplan te komen voor huizenzoekers en omwonenden en met respect voor de bijzondere natuur pal tegen dit perceel. Oude bomen, sprengen, vijvers met kwelwater, onderdeel van het NatuurNetwerkNederland. Die vraagt een groene buffer. Dus verstandig bouwen en niet volproppen met veel te weinig parkeerplaatsen waardoor er in het bos geparkeerd gaat worden. De politiek moet ook open staan voor een gesprek over de goede uitgangspunten voor zo’n plan. Dat is ook een algemeen belang: goed samenwerken met elkaar.
Er was, zoals de wethouder aangaf, veel animo om mee te denken en te participeren bij de Boshove. Duidelijk hierbij was meteen dat de omwonenden graag willen dat er gebouwd wordt maar dat dit wel in proportie moet gebeuren. En daar lijkt de gemeente geen boodschap aan te hebben.
Wat de omwonenden en 700 ondertekenaars van een petitie aangaven is dat 375 woningen op dit kleine stukje kwetsbare bosgrond teveel is. Ze kiezen liever voor een plan dat beter aansluit bij de bestaande wijk en dat goed onderbouwd is:
-de gemeente wil dat parkeren op het terrein plaatsvindt maar hanteert een extreem lage pakeernorm zodat de omliggende wijk vol auto’s zal komen te staan, met parkeerproblemen en het risico dat hulpdiensten niet bij de Boshove komen
-de gemeente wil 15% van de bomen kappen en geeft nergens aan dat er iets van de omliggende beplanting bewaard blijft
-de buurt wil qua bouwdichtheid een wijk zoals Kerckbosch in Zeist, de gemeente een wijk die in dezelfde categorie stedelijke bebouwing valt als de Bijlmer.
-het gebied ligt tegen het bos aan, waar met uitsterven bedreigde dieren leven, zoals de kamsalamander. De quick scan van de gemeente geeft aan dat het dier er niet is aangetroffen. Hoe kun je er als burger op vertrouwen dat de kwaliteit van de onderzoeken van de gemeente wordt geborgd?
-in februari staat de vaststelling van de gemeentelijke cultuurhistorische waarden op de agenda van de raad. Deze heeft ivm oude bosgroeiplaatsen en sprengen mogelijk gevolgen voor de plannen. De gemeente wilde daar niet op wachten en het plan er voor die tijd doorduwen.
Kortom, de gemeente stelt helemaal niet het belang van woningzoekenden en de omwonenden centraal. Zij willen allemaal hetzelfde: prettig en veilig wonen, op een mooie plek in het groen. De gemeente wil daarentegen zoveel mogelijk huizen bouwen, ongeacht overbelasting van de natuur, leefbaarheid van de wijk en de woonbeleving.
Wat verder duidelijk werd is dat niet alleen hier de inbreng van burgers genegeerd is. Het is een patroon. Ook bij bouwprojecten rondom het stationsgebied Driebergen-Zeist, Kraaijbekerhof, de plannen die gemaakt zijn op de locatie tegenover de voormalige ABN AMRO-bank in Driebergen en het dorpshuis in Maarn worden inwoners met hun inbreng buitenspel gezet. Dat is juist niet hoe een democratie werkt, dat is onbehoorlijk bestuur. Met de verkiezingen in aantocht kan het buitenspel zetten van je eigen inwoners nog weleens zorgen voor een totaal andere samenstelling van de gemeenteraad.