Het stroomnet in Utrecht gaat vanaf 1 juli op slot en dus zijn er voorlopig geen nieuwe aansluitingen mogelijk. Problemen met het stroomnet spelen al sinds 2022, met name voor grootverbruikers. Nu ontstaat er ook een probleem voor kleingebruikers, zoals huishoudens. Hoe heeft dit zover kunnen komen?
“Ambities groeien sneller dan het net kan volgen. Bovendien blijkt in de praktijk dat uitbreidingen soms vertragen of minder opleveren dan gehoopt”, aldus Gerbert van Genderen Stort, woordvoerder van Stedin. Daarnaast geeft hij aan dat er lange doorlooptijden zijn. “De aanleg van nieuwe infrastructuur, zoals stations en kabels, wordt vertraagd door ruimtelijke procedures, vergunningen en de impact op de leefomgeving.”
Netcongestie
Het stroomnet moet op slot omdat er steeds vaker netcongestie ontstaat. Netcongestie zou je kunnen vertalen als een opstopping in het stroomnet. Oorzaak: stroom wordt heen en weer verplaatst. Aan de ene kant gaat er stroom van energiecentrales naar huizen, aan de andere kant komt stroom ook van bijvoorbeeld zonnepanelen weer op het stroomnet terecht. Hierdoor ontstaan in beide richtingen pieken op het stroomnet en dat zorgt voor opstoppingen, omdat de kabels de hoeveelheid stroom die wordt verplaatst niet aankunnen.
Verschillende gemeenten geven aan zich al voor te bereiden op stroomuitval. “Een langdurige stroomstoring is een reëel scenario, zeker gezien de netcongestie”, vertelt Jeannette Disseldorp, woordvoerder van de gemeente De Bilt. In 2025 kwam de gemeente al met een plan om inwoners te kunnen bereiken tijdens stroomuitval. “We zijn inderdaad bezig met het thema Denk Vooruit. Dit is een landelijke voorbereidingscampagne, die erop gericht is dat mensen voorbereid zijn op een landelijke, regionale of lokale crisissituatie die langer duurt dan een paar dagen”, aldus de woordvoerder. Zij wijst op de voorlichtingspagina van de gemeente, waar alle informatie samengevat is.
Lokale storingen
Ondanks dat Stedin de kans op grootschalige stroomuitval niet groot inschat, blijft lokale stroomuitval volgens de netbeheerder een reëel scenario. “De kans op grootschalige stroomuitval is in Nederland zeer klein”, legt Gerbert van Genderen Sort uit. “Maar door de groeiende druk op het elektriciteitsnet neemt de kans op kortdurende, lokale storingen wel toe.” Stedin geeft als netbeheerder ook aan een groter risico op kleinschalige stroomuitval voor lief te nemen, als dit ervoor zorgt dat de energietransitie minder afzwakt.
Gedragsverandering
De voornaamste oorzaak van netcongestie en mogelijke stroomuitval zijn de piekmomenten, waarop het net tegen zijn grenzen aanloopt. Inwoners en gebruikers kunnen zelf een bijdrage leveren om dit te helpen voorkomen. “Er moet gedragsverandering komen. Inwoners moeten bewust de piekmomenten vermijden”, waarschuwt wethouder Karin Oyevaar van de gemeente Utrechtse Heuvelrug. Inwoners wordt aangeraden het stroomnet veel meer in de daluren te gebruiken, tussen 23.00 en 7.00 uur. Ook kunnen inwoners zich beter voorbereiden als er wel stroomstoringen ontstaan. “Denk hierbij aan een noodpakket of zelfs een noodplan”, weet Jeannette Disseldorp. “Met een goed samengesteld noodpakket kunnen inwoners zelfstandig de eerste paar uur van een stroomuitval doorkomen en dat geeft de overheid de gelegenheid om de nodige protocollen op te starten.”
Gevolgen
Hoewel er met man en macht aan wordt gewerkt om het stroomnet uit te breiden, is de verwaching dat een structurele oplossing nog jaren op zich laat wachten. Zo noemt wethouder Oyevaar 2031 daarbij zelfs een ‘optimistische inschatting’. Inmiddels zijn de eerste gevolgen van de netcongestie al zichtbaar. Naast de aangekondigde aansluitstop kan de gemeente De Bilt al geplande woningen in onder andere delen van de Spoorzone, de Schapenweide en Utrechtseweg 341 waarschijnlijk niet aansluiten, zo blijkt uit een inventarisatie van Stedin. De gemeente heeft aangekondigd deze projecten nu opnieuw aan te melden bij Stedin, in de hoop dat een aansluiting wel mogelijk wordt.
