Een wachtlijst: daarop komen de meeste ‘kleine’ aanvragen voor extra stroom of een nieuwe aansluiting in onze regio na 1 juli waarschijnlijk terecht. Bedrijven die een grote energievraag hebben, zagen zich al jaren geconfronteerd met een wachtlijst. Het probleem van het overvolle stroomnet raakt nu iedereen – is er een uitweg?
Steeds meer gemeenten, waaronder recent Utrechtse Heuvelrug, waarschuwen voor netcongestie: een overbelast stroomnet door de sterk gestegen vraag. Vooral in de ochtend tussen 7.00 en 9.00 uur en tussen 16.00 en 21.00 uur ontstaan pieken. Inwoners wordt daarom gevraagd piekgebruik te mijden en zuinig met energie om te gaan.
Aansluitstop
Bovendien dreigt er vanaf 1 juli een wachtlijst voor aanvragen voor extra stroom van kleinverbruikers, bijvoorbeeld voor laadpalen een warmtepomp. Hiervoor waarschuwde netbeheerder TenneT. Die verder gaande aansluitstop is nodig om stroomuitval te voorkomen.
De realiteit is nu al dat wijken nog niet gebouwd kunnen worden en bedrijven soms niet kunnen groeien of zich vestigen. Bedrijven die van het gas afgaan, zonnepanelen willen plaatsen of overstappen op elektrisch vervoer, hebben daarvoor een zwaardere aansluiting nodig. Ook zij komen ook op de wachtlijst. Voorrang gaat naar projecten die ruimte creëren op het net, daarna naar projecten die van belang zijn voor de nationale veiligheid zoals gezondheidszorg en vervolgens naar basisbehoeften zoals wonen.
“Het risico is groot dat bijvoorbeeld woningbouw niet doorgaat”, is de reactie van wethouder Rob Jorg van Utrechtse Heuvelrug desgevraagd. “De grootste zorg is alle projecten die we van plan zijn, zoals de bouw van scholen en dorpsvoorzieningen in Maarn, op een wachtlijst komen en grote vertraging oplopen”, vult wethouder Karin Oyevaar aan.
Oplossingen
De gemeente oriënteert zich op maatregelen. “Met een batterij op een bepaalde plekken kun je de hoge vraag op piekmomenten wat meer spreiden. Het probleem zit vooral in de piekmomenten, dus ook niet allemaal tegelijkertijd elektriciteit afnemen is een optie”, noemt wethouder Karin Oyevaar. Dit sluit aan bij de provinciale oplossingen: opwekpieken verminderen, energie opslaan of energieverbruik verschuiven.
Netbeheerders TenneT en Stedin verwachten dat uitbreiding van het stroomnet pas rond 2035 gereed is. De Bilt is een van de gemeenten die kampt met het probleem. Volgens woordvoerder Iris Hilferink kan netcongestie grote gevolgen hebben voor nieuwbouw: “Voor een groot deel van de provincie dreigt zelfs een aansluitstop. Hoeveel projecten geraakt worden is nog onduidelijk, maar vertragingen lijken onvermijdelijk”.
De provincie Utrecht –die werkt aan een crisisaanpak- wil daarom bijvoorbeeld normen invoeren voor ‘netbewust’ bouwen. Dat betekent dat nieuwbouw circa 20 procent minder netcapaciteit vraagt.
Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Elanor Boekholt-O’Sullivan en staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei, Jo-Annes de Bat, spraken onlangs in over maatregelen om de crisissituatie rond netcongestie het hoofd te bieden. Daarvoor is onder meer de bouw van een hoogspanningsstation in Utrecht-Noord nodig.
EnergieHub Broekweg
In Wijk bij Duurstede willen ondernemers niet afwachten op uitbreiding van het net. “Bedrijven op het terrein Broekerweg hadden geen perspectief. Ze willen van de wachtlijst af en nu beginnen, uitbreiden en verduurzamen”, vertelt energieconsultant Roy van Straaten. Daarom werken deze Wijkse ondernemers aan een gezamenlijke oplossing: ‘eHub Broekweg-Langshaven’.
Bedrijven stemmen in zo’n energiehub hun energiegebruik met elkaar af. Zo nemen ze juist op dalmomenten af en beperken het gebruik op piekmomenten. Met elkaar regelen ze opwekking, opslag, distributie en uitwisseling van energie. In de provincie Utrecht wordt al meer geëxperimenteerd met deze energiehubs, zoals op industrieterrein Lage Weide.
Terughoudende ondernemers
Het animo is wisselend. “Ondernemers moeten autonomie inleveren en worden afhankelijk van elkaar, wat terughoudendheid veroorzaakt”, legt initiatiefnemer Van Straaten uit van R&R Energy Consultancy uit. Tegelijk ziet hij de voordelen. “Deelname is voor sommige bedrijven noodzakelijk om te kunnen groeien of verduurzamen, bijvoorbeeld bij elektrificatie van wagenparken of het benutten van eigen zonnestroom.”
Bij het flexwoonproject met 52 woningen in Het Kleine Ros in Wijk bij Duurstede bijna mis. De netaansluiting kon niet op tijd geregeld worden. De gemeente zette door en met het uitvallen van een ander project kwam er een transformator vrij. Toch is de urgentie in Wijk bij Duurstede nog beperkt in vergelijking met andere gemeenten. Bedrijven zoeken daarom ook individuele oplossingen, die vaak sneller uitvoerbaar zijn. Of de eHub er komt, is nog onzeker: enkele partijen moeten nog beslissen. “We naderen een point of no return,” aldus initiatiefnemer Roy van Straaten. Voor bedrijven die het collectief niet aandurven ziet hij ook oplossingen: met een eigen batterij op locatie die zonnestroom opslaat.
