De zomer van 2026 wordt gekenmerkt door veel zon en relatief weinig neerslag. Deze omstandigheden zorgen op dit moment voor uitzonderlijke droogte. Aan de hand van een aantal vragen legt klimaatexpert Peter Siegmund van het KNMI uit hoe dat zit.
– door: Joost Berendsen
Hoe wordt het zo droog?
“Het KNMI houdt de droogte vanaf april bij, dan is het begin van het groeiseizoen. We kijken iedere dag naar het neerslagtekort, dat wil zeggen hoeveel neerslag en verdamping er is. Dit jaar is er veel vocht verdampt en weinig regen gevallen. Ook hebben we veel zon gehad. De verdamping neemt toe naarmate de zon meer schijnt, dus het mes snijdt wat dat betreft aan twee kanten. Wat er nog bij komt, is dat het behoorlijk warm is geweest. Het verdampen neemt nog eens extra toe als het warmer wordt, want een graad erbovenop geeft zo’n twee procent meer verdamping. Er is dus veel water uit de bodem verdwenen, waardoor het dit jaar zo droog is. We houden het sinds 1906 bij en dit jaar komt qua droogte uit op de zesde of zevende plaats. Het hoogste neerslagtekort dit jaar was ongeveer halverwege augustus, dat was iets van 307 millimeter. Daarna is het wel omlaag gegaan, omdat het ging regenen.”
‘Dit jaar komt qua droogte uit
op de zesde of zevende plaats’
In hoeverre hebben de recente regenbuien geholpen?
“Dat maakt nauwelijks verschil. Normaal is er in deze tijd een neerslagtekort tussen de 110 en 120 millimeter, maar nu is er 200 millimeter extra uit de bodem verdampt. Dat moet er dus aan regen weer vallen, plus dat wat ondertussen ook weer opnieuw verdampt. Dat gaan we op deze manier niet redden. De bovenste laag is nu wel een beetje nat geworden en het gras wordt weer een beetje groener, maar de diepere bodem is zo droog als wat.”
Wat is er nodig om de aanhoudende droogte op te lossen?
“Er is weinig regen gevallen en veel vocht uit de bodem verdwenen, dus die 200 millimeter moet er gewoon bij. Bedenk dat we in Nederland jaarlijks ongeveer 800 millimeter regen hebben, dus er moet echt een kwart bovenop. Met een beetje een normale winter denk ik dat we een heel eind zijn, maar we moeten nog zien hoe het loopt. Een geluk bij een ongeluk is dat de Noordzee ontzettend warm is. Als de wind uit die hoek komt en het gaat regenen, dan regent het ook meteen een stuk harder. Er zit dan namelijk veel vocht in de lucht en dan krijg je extra harde buien. Het tikt niet wezenlijk aan, maar alle beetjes helpen.”
‘Een geluk bij een ongeluk is
dat de Noordzee ontzettend warm is’
Hoe past de huidige situatie in de trend van de afgelopen jaren?
“Als je naar de lange trendlijn kijkt vanaf 1906, dan gaat die nauwelijks omhoog. Maar als je kijkt naar de tien droogste jaren, dan zitten er vijf daarvan in de laatste tien jaar. Het gaat dan om 2018, 2020, 2022, 2025 en dus 2026. Dat is geen toeval, dus ik acht het wel waarschijnlijk dat we dit vaker gaan meemaken. Het wordt niet zozeer droger, maar het is wel vaker droog. Het neerslagtekort is het hoogst in de zomer, maar vooral de lentes zijn qua droogte aan het toenemen. Het hangt wellicht samen met het Azoren-hogedrukgebied (boven de Atlantische Oceaan en van grote invloed op het weer in Europa, red.), dat heeft meer een uitloper gekregen richting Noordwest-Europa. En het past ook wel in het verhaal van klimaatverandering, want alles schuift een beetje op naar het noorden. Dat moet ook haast wel, want bij toeval krijg je deze droogte niet.”