Na jaren van plannen die nooit van de grond kwamen is er beweging rond Kasteel Beverweerd in Werkhoven. Circle Real Estate wil het historische kasteel met landgoed nieuw leven inblazen met onder andere een luxe hotel en restaurant. In het dorp wordt dat plan met voorzichtig optimisme ontvangen. Veel inwoners zijn blij dat het kasteel eindelijk wordt opknapt, maar tegelijkertijd leven er zorgen over de impact op de omgeving en de vraag of het deze keer wél gaat lukken.
– door: Floor van der Vaart (SvJ / HU)
Amateurhistoricus Johan van Impelen verdiept zich al meer dan veertig jaar in de geschiedenis van zijn dorp. Hij ziet hoe belangrijk het kasteel voor Werkhoven is. “Het is ook een beetje ons kasteel”, vertelt hij. Van Impelen merkt dat de algemene tendens over de plannen positief is, maar dat er ook veel vraagtekens zijn. “Vooral de haalbaarheid is nog onduidelijk. Het zijn grote plannen, financieel en qua tijdsbestek. Maar mensen hebben er vooral moeite mee dat er nog weinig concreet is.” Hij noemt als voorbeeld wandelaars die graag gebruik blijven maken van het landgoed en boeren die hun werkzaamheden kunnen blijven uitvoeren. Mestlucht is bijvoorbeeld niet wenselijk tijdens een bruiloft of feest in de kasteeltuin. Ook de verwachte toename van verkeer roept vragen op. “Er zijn tegenstrijdige belangen. Maar natuurlijk, er moet wel iets gebeuren. Wij willen allemaal graag dat het kasteel opgeknapt wordt.”
Ambitieuze plannen
Het 13e-eeuwse kasteel kent een lange geschiedenis van wisselende eigenaren en ambitieuze plannen die uiteindelijk strandden. Zo werden er eerder plannen gemaakt voor de bouw van appartementen en zorgwoningen, maar die werden nooit uitgevoerd. Nu liggen er opnieuw plannen op tafel. Vastgoedmaatschappij Circle Real Estate wil het landgoed ontwikkelen met onder meer een hotel, restaurant en brasserie met in de kasteeltuin een trouwlocatie en een amfitheater.
‘Veel inwoners zijn blij dat er
eindelijk iets gebeurt met het kasteel’
Op 8 juni organiseerde de eigenaar een informatieavond waarop de eerste plannen gepresenteerd werden en bezoekers hun mening en zorgen konden delen. Ook gemeenteraadslid en Werkhovenaar Wybke Zuidweg was aanwezig. Zij sprak met verschillende aanwezigen en zag verdeelde reacties. “Enerzijds zijn veel inwoners blij dat er eindelijk iets gebeurt met het kasteel, anderzijds leven er zorgen over de gevolgen voor de omgeving.” Volgens Zuidweg gaan die zorgen vooral over het verkeer, behoud van natuur, het stiltegebied en de vraag hoe een toekomstige exploitant het landgoed zal gaan gebruiken. “Het gaat natuurlijk een hoop geld kosten. Wat gebeurt er dan bijvoorbeeld als na één of twee jaar blijkt dat het die exploitant toch niet lukt?”
En die zorgen zijn niet geheel onterecht. Het plan moet namelijk passen binnen een streng juridisch kader. Kasteel Beverweerd ligt in een stiltegebied en maakt deel uit van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Ook valt het landgoed onder de Natuurschoonwet en is het een rijksmonument. Dat betekent dat niet alleen de gemeente Bunnik meekijkt, maar ook de provincie Utrecht, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en organisaties als de Nederlandse Kastelenstichting en het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden. Voor ingrepen in het terrein en de gebouwen zijn daarom verschillende vergunningen en toetsingen vereist, waarbij rekening moet worden gehouden met de geldende natuur- en erfgoedregels. Volgens Fred Odijk, strategisch beleidsadviseur ruimtelijke ontwikkeling bij de gemeente Bunnik, vraagt dat om een lange adem: “Het is niet iets wat je in één of twee jaar regelt. Je moet stap voor stap werken en met veel partijen rekening houden. Dat vergt een zorgvuldige aanpak”. Zo is het volgens Odijk nog niet bekend welke onderdelen van de plannen uiteindelijk overeind blijven in het verdere traject, zoals bijvoorbeeld het amfitheater. “Het zit in de plannen, maar ik weet niet of dat uiteindelijk die bestemming gaat krijgen. Het is zeker niet de bedoeling om daar grote voorstellingen te houden. Het is vooral een inspiratiebeeld geweest voor de invulling van de tuin.”
Financiering
Toch zien zowel de gemeente als de eigenaar verschillen met eerdere initiatieven. Volgens Odijk liepen veel plannen uit het verleden vast omdat de financiering niet rondkwam of omdat zij zich slechts richtten op een deel van het landgoed. “Daarbij lag toch de wens vanuit de gemeente, maar ook vanuit de RCE en de provincie om te kijken naar het geheel.” Juist omdat Beverweerd vanuit meerdere kanten wordt beschermd, is een samenhangende aanpak volgens Odijk belangrijk. “Nu hebben we een plan, dat zicht heeft op het geheel. En dat vinden wij belangrijk, dat het een eenheid blijft.”
De eigenaar zelf zegt zich niet te laten afschrikken door het lange traject. “Anders waren we er nooit aan begonnen”, zegt assetmanager Daniel de Leon van Circle Real Estate. Wel benadrukt hij dat de plannen nog in een vroeg stadium verkeren. “Het is nog heel pril allemaal, we kunnen er iets heel moois neerzetten, maar er zijn heel veel partijen die er nog wat van moeten gaan vinden.”
‘Soms heb je een beetje
out of the box-denken nodig.’
Juist daarom klinkt vanuit het dorp de roep om inwoners nauw bij de verdere uitwerking van de plannen te betrekken. Volgens Wybke Zuidweg zijn er veel mensen in het dorp die zich al jarenlang bezighouden met het kasteel. “Dat zijn allemaal mensen die eigenlijk heel graag mee zouden willen denken met het plan.” Zij pleit daarom voor een klankbordgroep met landschapsarchitecten, historici en andere omwonenden uit het dorp. “Die participatie is echt belangrijk”, zegt zij. Volgens Zuidweg kan meer betrokkenheid niet alleen het plan verbeteren, maar ook het draagvlak vergroten. Ook Johan van Impelen probeert mee te denken over de toekomst van het landgoed. De amateurhistoricus diende zelf een voorstel in voor een alternatieve aanrijroute. “Soms heb je een beetje out of the box-denken nodig. Misschien wordt het niet helemaal zoals ik het heb bedacht, maar wel iets in die richting.” De Leon zegt open te staan voor inbreng uit het dorp. De reacties die tijdens de informatieavond zijn opgehaald, zullen worden verwerkt in de Nota van Uitgangspunten. “Je zal nooit iedereen blij maken, maar we hopen dat zoveel mogelijk mensen er toch met een positieve blik op terugkijken.”
Gewone mensen
Een andere vraag die in het dorp leeft, is of het hoogwaardige concept wel past bij het dorpse karakter van Werkhoven. “Kijk, Werkhovenaren zijn gewoon hele gewone mensen. Het is niet per se dat hier de rijke laag van de bevolking van Nederland woont. Dus in die zin past het eigenlijk niet”, geeft Zuidweg aan. Tegelijkertijd benadrukt zij dat het project niet alleen voor dorpsbewoners bedoeld is. Veel inwoners zouden het juist toejuichen als het landgoed toegankelijker wordt voor wandelaars en fietsers. “Als wij daar gewoon kunnen wandelen en een niet al te duur kopje koffie kunnen drinken, dan is het natuurlijk al snel goed. Ik zou het belangrijk vinden dat het die aansluiting wel heeft.” Of de plannen daadwerkelijk passen bij het dorp is ook voor De Leon nog niet concreet: “Dat zijn we onwijs aan het onderzoeken, daarvoor zijn ook de participatiebijeenkomsten. Er kunnen altijd nog dingen veranderen”.
Maar voordat er daadwerkelijk aan het kasteel kan worden gewerkt, woont er nog altijd een huurder in het monumentale pand. Kunstenaar Geert Jan Jansen huurt al twintig jaar in het kasteel dat hij maximaal benut met zijn atelier en tentoonstellingen. In die periode heeft hij al meerdere eigenaren zien komen en gaan: “Ik wacht het gewoon rustig af. Ik heb al zoveel plannen voorbij zien komen die niet doorgingen”. Tegen de nieuwe plannen is hij niet. “Laat ze maar hun best doen”, zegt hij. Wel hoopt hij dat het historische karakter van het kasteel behouden blijft en wijst hij erop dat veranderingen aan het rijksmonument niet eenvoudig zijn. “Er mag eigenlijk niks. Er mag geen spijker in de muur geslagen worden. Je moet overal een vergunning voor hebben.” Waar hij zich wel zorgen over maakt, is de natuur van het landgoed: “Ik heb gezien hoe de natuur hier op het landgoed heel bijzonder en mooi is. Als er heel veel auto’s en mensen komen, ben ik wel bang dat dat verstoord gaat worden.”
‘Jammer dat zo’n pareltje binnen
de gemeente er op deze manier bijligt.’
Over de noodzaak van de grootschalige restauratie verschillen de meningen. Volgens Jansen verkeert het kasteel niet in slechte staat. “Er bladdert hier en daar een muur een beetje af, maar ik vind dat niet zo schokkend. Ik vind het zelfs wel mooi. Het heeft een ziel en een geschiedenis.” De gemeente ziet dat anders. Volgens Odijk is een nieuwe bestemming juist nodig om het landgoed voor de toekomst te behouden. “Er is sprake van achterstallig onderhoud, waarbij de nodige dingen opgeknapt moeten worden. Ik denk dat het jammer is dat zo’n pareltje binnen de gemeente er op deze manier bijligt.” Wat de plannen uiteindelijk betekenen voor Jansen als huurder, is nog onduidelijk. Hij heeft een huurcontract tot 2032. Volgens Circle Real Estate is het nog te vroeg om daar uitspraken over te doen, al laten zowel de eigenaar als Jansen weten dat zij momenteel een goede verstandhouding hebben.
De komende periode werkt de gemeente samen met de eigenaar aan een Nota van Uitgangspunten. Daarin wordt vastgelegd welke ontwikkelingen wenselijk zijn en onder welke voorwaarden. Vervolgens moet de gemeenteraad zich daarover uitspreken. Pas daarna kan worden gewerkt aan een wijziging van het omgevingsplan die nodig is om de voorzieningen van een hotel en horecagelegenheid te realiseren. Hoewel dat proces nog de nodige tijd zal kosten, zijn volgens de gemeente de eerste zichtbare stappen al gezet. Zo werd onlangs het historische toegangshek van het landgoed gerestaureerd en is een vergunning verleend voor een nieuw smeedijzeren hekwerk rondom het terrein. Volgens Odijk zijn dat belangrijke signalen. “Dat zijn eerste, mooie, duidelijke signalen dat we met elkaar hier iets moois kunnen maken. Het geeft ons vertrouwen in de uitvoering van de plannen.” Ook Jansen kijkt positief naar het opgeknapte hekwerk.
Voor inwoners blijft het voorlopig vooral afwachten. De plannen zijn inmiddels tijdens een openbare informatieavond toegelicht aan de gemeenteraad. Naar verwachting presenteren de gemeente en de eigenaar in oktober de Nota van Uitgangspunten.