Ze maakte indruk bij de plaatselijke politiek met haar vurig betoog voor rechten voor de natuur. “Waarom horen we hier in deze imposante zaal niet het ‘trrr-trrr’ van de specht en het getjilp van de roodborst, maar alleen mensenpraat?”, was het pleidooi van Sascha Vreekamp (24) uit Maarn. Ze gaf de natuur letterlijk een stem in de symfonie met natuurgeluiden van de Heuvelrug, die ze samen met geluidskunstenaar Ard Janssen maakte.
Een kind van de Heuvelrug, dat is ze. “De natuur was altijd het machtigste wezen om mij heen, gewoon door er tijd door te brengen.” Toen ze tien was, nam een groene specht een duikvlucht en zag ze het ‘groene’ licht. “Ik suste mussenruzies en organiseerde slakkenraces”, vertelt het lid van de Jongerenraad van het Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug aan de gemeenteraad. “Daarmee begon mijn groene politiek.”
Als inmiddels afgestudeerd student aan de Willem de Koning kunstacademie gebruikt ze haar creativiteit om de natuur een stem te geven. Tijdens de afgelopen Beleefweek van het Nationaal Park was haar afstudeerproject ‘De stemmen van de Heuvelrug’ te ervaren in het Bos dat van zichzelf is, bij Landgoed Zonheuvel in Doorn.
Voogd
“Tijdens een leuke wandeling met een bosbeheerder en een ecoloog zei iemand: ‘Ja, de Utrechtse Heuvelrug heeft weinig natuurwaarde’. Dat trof mij diep. Wat ze daarmee bedoelen is: waarde in de zin van nut voor de mens? Sindsdien ben ik verkocht aan de visie om natuur rechten te geven – via een voogd bijvoorbeeld – om mee te beslissen, los van ons belang.”
‘Ik versta roodborstjes en mezen beter
dan dat ik Fransen versta.’
Het getsjilp van haar geliefde roodborst is dus geen geluid, maar een stem. “Persoonlijk versta ik roodborstjes en mezen beter dan dat ik Fransen versta”, legt ze uit. “Dat is voor mij niet zweverig, maar heel logisch. Ik wil het niet vermenselijken, maar de natuur roept om hulp. Wanneer geworteld in verzuurde grond stralen de wortels van bomen zo’n gestrest signaal uit dat dat vergelijkbaar is met menselijk schreeuwen. De stem van de natuur is er al, nu de rechten nog. Ik raad iedereen aan de website van Stichting Rechten van de Natuur te bezoeken.”
Brommende boom
In de Audio-ervaring Stemgelijkheid, onderdeel van haar afstudeerproject ‘De Stemmen van de Heuvelrug,’ zitten niet alleen de voor de hand liggende ‘stemmen’ verweven, maar ook bijvoorbeeld de brom van een boom. “Ard heeft ook zijn contactmicrofoon in een boombast geplaatst. Dat prachtige dreunen is misschien de sapstroom, of het zijn de kevers die over de bast kruipen.”
Ook de sonar van een vleermuis en bodemgeluiden –van het schimmelnetwerk dat ook wel het Wood Wide Web wordt genoemd– is opgenomen in de soundscape of de symfonie. “Mensen waren ontroerd nadat ze de stemmen van de natur hadden gehoord.”
Het doel van de audio-ervaring is om mensen te laten reflecteren op hun huidige manier van denken over de natuur. Sascha schreef er een verhaal bij. “De audio-ervaring eindigt met een acht-stappenplan om de stem van de natuur te herkennen. Ik krijg hele mooie reacties terug”, glundert ze. “Iemand zei: ‘Ik zag de varens opeens dansen’. En: ‘Ik houd nu even mijn mond als een roodborstje gaat zingen’.”
In twee andere afstudeerprojecten speelde ze met taal. “Erfgoed bijvoorbeeld. Een bosbeheerder vertelde me dat herplant van een oude beukenlaan belangrijk is zodat onze kinderen de laan weer kunnen zien. Ik denk: erfgoed is iets wat je doorgeeft. Is het dan niet belangrijker dat de beuk in de bodem kan opgaan, nieuw leven geven en dat kinderen van de toekomst dat kunnen zien?”
Breekijzer
Ze hoopt dat haar pleidooi voor meer rechten voor de natuur een breekijzer kan zijn. “We zijn allemaal van dezelfde wereld, we zijn verwant. In de gemeenteraad inspreken was lastig: de meeste politici zijn realisten en vroegen meteen naar de juridische implicaties. Had ik als ontwerper niet direct antwoord op. Ik weet alleen: als je de natuur als deel van je gemeenschap ziet, blijft alles in balans.”
Interesse in de symfonie? Stuur een mailtje naar Sascha Vreekamp en ze houdt je op de hoogte van de volgende activiteit. “Een website is in de maak.”
