De gemeenteraad van Bunnik wil duidelijker inzicht omtrent de kosten voor afvalverwerking nu de kosten blijven stijgen. Reinigingsbedrijf Midden-Nederland (RMN) voert dit voor hen uit, directeur-secretaris Annet Doesburg kwam donderdagavond 8 oktober langs en wees op het soms ondoorzichtige systeem: “Het is goed om je te realiseren hoe die afvalwereld echt werkt.”
Het afval verwerken draait de afgelopen jaren vooral om het verwerken en verminderen van plastic. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) sloot vorig jaar een deal met Verpact; een stichting opgericht en gefinancierd door het verpakkende bedrijfsleven in Nederland. Het idee is dat Verpact geld ophaalt bij de plasticindustrie en dat vervolgens verdeelt onder gemeenten. Omdat de industrie betaalt, gaan ze minder produceren is het idee.
De vergoedingen voor gemeenten zijn gekoppeld aan de kwaliteit van het ingezamelde verpakkingsafval. Gemeenten die beter scheiden, krijgen dus ook een hogere vergoeding.
Doesburg is kritisch op deze manier van werken: “Het idee was natuurlijk ooit, en dat snap ik ook wel, dat als je producenten van artikelen verantwoordelijk maakt, ze minder plastic gaan produceren. Maar dat is natuurlijk niet zo. De fabrikant van de plastic heeft gewoon belang om nog steeds heel veel plastic verpakkingen te produceren.”
In de praktijk ziet Doesburg dat vooral de consument voor hogere kosten komt te staan. “De producenten mogen eisen stellen, want ze betalen ervoor. En zo komen we met elkaar in een circus terecht waarvan je echt wel eens denkt, tja, of het nou allemaal uitlegbaar is voor onze inwoners en of het allemaal zuiver is…”
Tekst gaat verder onder foto
Duurder
Het verbranden van plastic wordt de komende jaren duurder, maar volgens het RMN zouden raadsleden eens goed naar de verpakkingsindustrie moeten kijken. Het ophalen van afval, het vegen van straten en het bestrijden van onkruid in Bunnik doet het Reinigingsbedrijf Midden-Nederland (RMN). Op een informatieavond kreeg de gemeenteraad uitleg over wat RMN voor Bunnik doet.
Doesburg gaf nogmaals aan dat raadsleden zich goed moeten laten informeren. “Het is heel interessant om je in de komende tijd te verdiepen in deze materie. Want de komende jaren gaan de tarieven op restafval extreem omhoog. En dat betekent dat we met elkaar nog beter ons best moeten doen om te scheiden. Maar het is ook best goed om geïnteresseerd te zijn in die keten die volgt nadat wij allemaal hebben ingezameld.”
Door een hogere CO2-heffing en verbrandingsbelasting wordt het verbranden van restafval volgens de toelichting veel duurder. RMN kan daar zelf niets aan doen en vindt het zelf onwenselijk.
Kritiek
De kritiek op het systeem speelt al langer. In 2024 besloten VNG en de Nederlandse Vereniging voor Afval- en Reinigingsmanagement (NVRD) de bestaande afspraken met Verpact niet zonder meer voort te zetten.
Gemeenten vonden onder meer dat de vergoedingen niet altijd kostendekkend waren en dat er onvoldoende transparantie was over de kosten. Verpact legde de verantwoordelijkheid juist bij gemeenten. Directeur Hester Klein Lankhorst benadrukte in Binnenlands Bestuur in mei 2024 dat gemeenten en Verpact hetzelfde doel hebben: zoveel mogelijk afval recyclen.
De partijen sloten vervolgens een nieuwe samenwerkingsovereenkomst voor 2025 tot en met 2030. Daarin staat meer nadruk op de kwaliteit van het ingezamelde verpakkingsafval en op de vergoeding die gemeenten daarvoor ontvangen.
Heffing
De afvalstoffenheffing in Bunnik werd de afgelopen jaren flink verhoogd voor inwoners. Om geld te besparen, werden de ophaaldagen teruggeschroefd. De gemeenteraad wil daarom goed inzicht in de financiën, maar kregen dat bij de toelichting nog niet. Wel kregen ze een beter inzicht in hoe en welke partijen aan de touwtjes trekken.
Of de afvalstoffenheffing voor Bunnik komend jaar weer hoger uitvalt, wordt pas eind 2026 officieel besloten wanneer de gemeenteraad de nieuwe begroting en belastingverordeningen goedkeurt. De Rijksoverheid voert vanaf 1 januari 2027 een verhoging van de landelijke afvalstoffenbelasting door, deze wordt naar alle waarschijnlijkheid doorberekend aan de burger.
In het voorjaar van 2027 organiseert de gemeenteraad nog een informatieavond over het afvalbeleid in Bunnik.