Tijdens een goed bezocht debat over woningbouw in de gemeente Utrechtse Heuvelrug in de Grote Kerk in Driebergen stonden donderdagavond zorgen over natuur, dorpskarakter en participatie centraal. Inwoners, burgerinitiatieven en lokale politici gingen met elkaar in gesprek over de veelbesproken bouwplannen rond onder meer het stationsgebied Driebergen-Zeist en De Boshove op de locatie Sparrenheide-Nassau Odijckhof.
Het bouwdebat werd georganiseerd door twee burgercoalities die zich al langere tijd bezighouden met de genoemde woningbouwplannen. De initiatiefnemers noemen als reden vooral de onvrede over de manier waarop inwoners tot nu toe betrokken zijn. “Er is wel participatie geweest, maar dat is niet goed gelopen”, zei Gerco van der Wilt, een van de initiatiefnemers. Hij is lid van het burgercomité dat protesteert tegen de omvang van het bouwproject Sparrenheide Nassau Odijckhof (De Boshove). “De bedoeling van dit debat was om de hand uit te steken: hoe kunnen we dit vanaf nu beter doen?”
Spanning
Een belangrijk discussiepunt is de omvang van geplande bouwprojecten. Burgerinitiatieven vrezen dat grootschalige woningbouw het landschap en de identiteit van de dorpen aantast. “We zijn niet tegen bouwen. Maar we wonen niet voor niets in een dorp”, stelt Van der Wilt. Een vertegenwoordiger van de burgercoalitie rond het stationsgebied stelde dat er een groeiende kloof bestaat tussen inwoners en politiek. Volgens hem willen bewoners vooral ‘kleinschaligheid, dorpskarakter en behoud van natuur’ terwijl de politiek volgens hem inzet op grote bouwprojecten met hoogbouw. Zij vertaalden hun zorgen in een manifest aan de politiek om de menselijke maat terug te brengen en de stem van de natuur te laten klinken.
Dat het een worsteling is om de verschillende behoeften en wensen te combineren, erkende de meeste aanwezigen. Raadsleden wezen op lange wachtlijsten en jongeren die moeilijk een huis kunnen vinden. Marina Roelofsen van het CDA: “Er is een kloof tussen mensen die al een huis hebben en mensen die geen plek kunnen vinden op de woningmarkt. Onze eigen kinderen en hun vrienden horen bij die laatste groep.”
Versneld bouwen
Wim Cassée van D66 benadrukte de noodzaak om versneld woningen te bouwen. “De woningnood is groot, er zijn wachtlijsten van tien jaar of langer. Daarom zeggen wij: het is tijd voor actie en moeten we bouwen op de juiste plek, duurzaam en met respect voor de omgeving. Als we niet bouwen, wonen hier minder jongeren en gezinnen en sluiten scholen en sportverenigingen.”
De meeste partijen zoeken naar de balans. Een VVD-raadslid sprak van een ingewikkelde opgave: “Hoe zorgen we voor voldoende woningen voor onze kinderen en houden we tegelijkertijd het dorpse karakter?” Koos de Bruijn van GroenLinks-PvdA benadrukte de behoefte aan betaalbare woningen: “Eens dat we in een paradijs wonen, maar op dit moment wel een paradijs voor wie het zich kan veroorloven. Dat baart grote zorgen”. Paul Blom noemde het voorbeeld van Amersfoort, waar het wel lukt woningen te bouwen in combinatie met bescherming van de natuur. “Dat is precies wat we willen.”
Kritiek op participatie
Een terugkerend thema tijdens de avond was kritiek op de participatie bij bouwprojecten. Meerdere inwoners gaven aan dat zij zich onvoldoende gehoord voelen. Volgens een betrokken inwoner praat de gemeente ‘over de inwoners in plaats van met hen’. Dat beeld deelt Paul Blom van de Partij voor de Dieren: “Ik heb het beeld dat er een structureel gebrek aan burgerparticipatie is. Er wordt gesproken over burgers, maar ze hebben nauwelijks invloed.”
Ook vanuit de politiek klonk erkenning dat het proces beter kan. Jacco Bartelds van de VVD vindt dat het echt beter moet met participatie. “Ik heb bijna niemand gesproken die tevreden is over participatie zoals men die nu ervaart,” zei hij, met de belofte dat de gemeente de komende periode wil kijken hoe dit verbeterd kan worden.
Handen ineen slaan
Ondanks de spanningen bleef de toon van het debat gericht op samenwerking. Zowel inwoners als politici spraken de wens uit om elkaar beter te vinden in toekomstige plannen. “Het proces is nog omkeerbaar”, zegt een lid van de burgercoalitie, doelend op bouwen in het stationsgebied waarvan hij de zorgen over het effect op de kwetsbare natuur en de cultuurhistorische waarde beschreef. “Laat de draagkracht van het gebied centraal staan. Dat lukt alleen als de nieuwe gemeenteraad bereid is om met burgers samen te werken. Inwoners zijn een onmisbare bron van kennis en creativiteit. Laten we de handen ineen slaan.”
Tom Zoutewelle van de ChristenUnie: “Volgens mij is het niet nodig dat we zo tegenover elkaar staan. Veel van het conflict komt door slechte communicatie. Hij noemde ook het belang van eenduidige feiten: “Er gaan veel verschillende versies rond – dat moet ook anders.”
Pak de regie
Vormt het debat een startpunt voor een betere samenwerking tussen inwoners en politiek? Initiatiefnemer Van der Wilt: “Die hoop en de goede wil zijn er wel. Er is nu in ieder geval meer bewustwording bij de politieke partijen over wat er is misgegaan. In het gesprek tussen inwoners en politiek over de toekomst van de gemeente was bij bijna iedereen de wil tot verbinden te zien. Onze oproep is gehoord: gemeente, pak weer de regie in plaats van die over te laten aan de ontwikkelaars en houd je aan de gestelde voorwaarden uit de gemeentelijke beleidsplannen. Het kan echt: sociaal bouwen op een manier die past bij het dorp.”
