Zondag komen ze aan per bus, de eerste 30 van 90 Oekraïense kinderen die voor twee weken een adempauze krijgen van de oorlog tijdens een verblijf in gemeente Utrechtse Heuvelrug. Het initiatief van burgemeester Naafs en Leersummer Johan Oldenburg kreeg veel bijval: er staan honderd vrijwilligers klaar om de kinderen een onbezorgde en rustige tijd te bezorgen.
De woonplaats van de kinderen is Ochakiv, een hard getroffen kustplaats in een militaire zone vlakbij Odessa. Utrechtse Heuvelrug is vorig jaar een stedenband aangegaan met Ochakiv, dat voor een derde in puin ligt door het oorlogsgeweld. Op verzoek van de burgemeester van Ochakiv komen negentig kinderen –die allemaal één of twee ouders zijn kwijtgeraakt door de strijd– naar de gemeente om tot rust te komen op een centrale locatie op de Heuvelrug.
“De aanwezigheid van het Veteraneninstituut en het Militair Revalidatiecentrum Aardenburg (MRC) in Doorn trok de aandacht van Oekraïne. Er verblijven ook oorlogsgewonden bij het MRC, die onlangs nog een bezoek kregen van de Oekraïense president Zelensky. De stedenband is een logisch gevolg”, legt burgemeester Frits Naafs uit. “Mijn Oekraïense collega gaf aan dat hij de kennis en knowhow van deze organisaties met omgaan met oorlogsinvaliditeit en psychische trauma’s hard kan gebruiken, op langere termijn. Onze vraag was: wat kunnen we nu concreet voor jullie doen?”
‘De reacties en de hulp zijn in één woord hartverwarmend’
De Oekraïense burgemeester wilde twee dingen: apparatuur voor het regioziekenhuis dat aan alles behoefte heeft. Een tweede verzoek: kunnen jullie iets voor onze kinderen betekenen?
Dat was niet tegen dovenmansoren gezegd. De stapels speelgoed, medische en andere nuttige materialen voor het verblijf hier en voor in Oekraïne staan hoog opgestapeld in een werkkamer van het gemeentehuis in Doorn. Inmiddels is stichting LICHT opgericht die het allemaal regelt, onder voorzitterschap van Johan Oldenburg. Ook op het gemeentehuis werd hard doorgewerkt om onder meer de vakantie mogelijk te maken.
Naafs kan er niet over uit: “De spontane reacties die we hebben gekregen! In één woord hartverwarmend. We vroegen de inwoners, ondernemers en de politiek of we dit samen kunnen doen. Vervolgens stromen de materialen en aanbiedingen binnen. Winkeliers brengen kleur- en knutselmaterialen. Boeren brengen kaas en eieren. En we hadden honderd vrijwilligers in de zaal bij de briefing over het tweeweekse verblijf. Fantastisch gewoon”.
“En dat zit in het DNA van onze gemeente ook: als je hulp vraagt, krijg je het”, straalt de burgemeester.
Het is moeilijk voorstelbaar: les krijgen onder de grond, niet buiten kunnen spelen en vaak naar de schuilkelder moeten als het luchtalarm afgaat. “Als er tijdens schooltijd veel bommen vallen en er klinken geweerschoten, zetten de onderwijzers de muziek extra hard aan”, vertelt initiatiefnemer Johan Oldenburg. Deze ondernemer uit Leersum had contact met de Oekraïense ambassade, kreeg het verzoek om hulp vanuit de Heuvelrug en ondernam met burgemeester Naafs actie.
Oldenburg benaderde ziekenhuizen en heeft inmiddels medische materialen voor onder meer een operatiekamer in Ochakiv gekregen. De hulp is voor hem vanzelfsprekend. “Mijn vader zei altijd: kinderen hebben nergens om gevraagd. Zij zijn het slachtoffer. Ik ben zelf als 19-jarige uit het voor mij onveilige Zuid-Afrika naar Nederland gekomen. Ik had twee koffer en een paar honderd gulden en was welkom. Ik weet wat het is om ontheemd te zijn. Maar ik heb me nooit een dag onveilig gevoeld hier. Wat die kinderen daar moeten meemaken, dat is een nachtmerrie.”
‘Het is een nachtmerrie wat kinderen daar moeten meemaken’
Met zijn echtgenoot Erik Schuppers reisde hij in de kerstperiode naar de zwaar geteisterde stad in Oekraïne. Het echtpaar zag de verwoesting en de verschrikkingen van de oorlog en beseften hoe broodnodig een pauze daarvan voor de kinderen is.
“We hebben cadeautjes gebracht en een aantal van de kinderen ontmoet. Er is tekort aan alles. Niet alleen in het ziekenhuis. Inwoners moeten het met een klein voedselpakket. Mensen raken alles kwijt. De moeder van een van de kinderen, Dennis, wiens vader deze zomer door een vijandelijk schotwond overleed, vertelde hoe ze met elkaar in de kelder schuilen. Buiten spelen kunnen de kinderen niet. Onderwijs krijgen ze ook ondergronds. De kinderen hopen op sneeuw in Nederland, omdat ze het daar alleen van achter een raam zien. Een sneeuwpop maken is er niet bij ”, zegt Johan, onder de indruk.
Een ander meisje dat op vakantie zou komen, is deze week haar ouders en grootmoeder verloren. “Ze komt nu niet mee, maar hopelijk wel op een van de volgende vakanties.” Johan deelde gisteren nog zijn twijfel met een van de moeders in Oekraïne. “Kunnen we die kinderen wel terug op die bus zetten naar dat oorlogsgebied? Zij gaf gelukkig aan dat ze zo dankbaar is dat haar kind straks twee weken geen sirenes hoeft te horen. Dat Dennis straks even gewoon en goed kan eten. En dat hij naar buiten kan lopen als hij daar zin in heeft.”
‘Kinderen kunnen hier even op adem komen’
De kinderen komen met begeleiding; het busvervoer is door Ochakiv zelf geregeld. Zijn ambtsgenoot op de Heuvelrug meester ziet het bezoek vol vertrouwen tegemoet. “We gaan uit van rust en regelmaat. Er zijn superleuke uitjes georganiseerd, maar ze gaan eerst even landen en relaxen”, vertelt Naafs. “De kinderen verblijven ook bij elkaar. Iedereen die hulp heeft aangeboden, gaat koken, spelletjes doen knutselen. De vrijwilligers hebben tijdens de briefing tips gekregen hoe ze het beste met de kinderen kunnen omgaan. We kijken dan hoe het gaat. Daarvan leren we voor de volgende ontvangst.”
En Naafs zelf? “Zondag kook ik samen met mijn echtgenote soep voor de kinderen en mijn Oekraïense collega. Maar we maken er geen pr-toestand van: rust is geboden.” Hulp is nog steeds welkom. “Bijdragen voor boodschappen en hulp voor de komende twee vakanties. Zodat de kinderen even op adem kunnen komen en hun hoofd een beetje op orde krijgen. Kunnen ze er daarna weer wat beter tegen.”
Donaties kunnen worden overgemaakt op NL74 RABO 0168 1623 85 ten name van Stichting LICHT.
Helpen? Mail naar voorzitter@kinderen-oekraine.nl
