Het dorp Westbroek staat vol met protestborden. Veel dorpelingen verzetten zich namelijk tegen de plannen voor natuur en landbouw die in het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG) staan. Aanleiding voor de Westbroekers om in actie te komen. Zo richtte Anneke Griffioen het burgerinitiatief Burgers voor Leefbaar Platteland op.
In het UPLG worden op hoofdlijnen beschreven wat de provincie de komende tien jaar (2026-2035) wil doen om het landelijk gebied te behouden en te versterken. Het programma is opgedeeld in de thema’s water en bodem, natuur, klimaat en landbouw. En de onderdelen natuur en landbouw zijn de onderdelen waar de veehouders in geraakt worden.
Omdat de ingangsdatum van 1 januari 2027 voor zowel agrarische ondernemers als de provinciale organisatie te vroeg is gebleken om de benodigde voorbereidingen zorgvuldig te kunnen treffen, heeft de provincie besloten de ingangsdatum op te schuiven naar 1 januari 2029.
Natura 2000-gebied
Een van de ingrepen is dat er een bemestingsnorm komt binnen een zone van 250 meter rondom het stikstofgevoelige Natura 2000-gebied. Griffioen meldt dat veehouders in Westbroek een brief hebben gekregen meldt de boodschap dat hun land niet meer bemest en beweid mag worden, omdat het in Natura 2000 gebied zou liggen. “Dat is zo’n ernstige boodschap voor de boeren, dat ze hun doodsvonnis eigenlijk al lezen”, benadrukt Griffioen. “Dat was de aanleiding om in actie te komen.”
Gevolg
“Er zal ook meer natuurgebied bijkomen”, voegt Griffoen toe. “Dus Westbroek zal in natuurgebied komen te liggen. Iedere boer daaromheen wordt geconfronteerd met beperkingen in bijvoorbeeld het stikstof dat zij mogen uitstoten, wat gevolgen heeft voor het verdienmodel van de boeren en de bestaanszekerheid.”
Westbroek is al eeuwenlang een agrarisch dorp met een cultuurhistorisch landschap en veel vee in de wei. “Dat staat nu op hele grote onomkeerbare druk”, aldus Griffioen. “Als er geen vee meer naar buiten kan lopen, is dat een directe aantasting van dit cultuurhistorisch landschap.” Daarnaast zouden boerenbedrijven heel waardevol zijn voor de gemeenschap. “Zij hebben veel aandeel in verenigingen, zijn sponsoren, veehandelaar, melkafnemers, veearts noem maar op. Dit alles zal moeten stoppen.”
Natuur en uitstoot
Griffioen benadrukt dat er grote uitstoot is, maar dat deze vooral van verschillende factoren komen. “Wij willen onze aandacht heel graag vestigen op het belang van lokale voedselproductie, omdat dat in onze oog werkelijk bijdraagt aan een verbetering van het terugbrengen van emissies en vervuiling.”
In Westbroek zijn de boeren al actief in het duurzaam boeren. Van ecologisch slootbeheer en weidevogelbeheer, tot aan het reduceren van de stikstofuitstoot en het hergebruiken van water.
Gijntje
Als protest heeft het burgerinitiatief een boekje gemaakt genaamd ‘Gijntje op het platteland, logeren in Westbroek‘, als parodie op het Utrechtse Nijntje. In het boekje gaat Gijntje in 2035 logeren in Westbroek en treft zij een dorp aan zonder vee en weiland. Zonnepanelen in het groen, een speelplaats dat verdwenen is en veel lawaai van het verkeer. “Met dit boekje proberen wij op een laagdrempelige manier een denkproces op gang te brengen”, licht Griffioen toe. Ook hebben zij een protestlied geschreven als reactie op de plannen.
Hollandsche Rading
Voor Anneke begon het allemaal in Hollandsche Rading. Het plan was dat ze in 2017 met haar man het melkveebedrijf van haar schoonouders zou overnemen. In 2013 heeft de provincie in overleg met de agrarische sector en natuurorganisaties een gebiedsproces afgerond. “Daarin heeft de provincie gezegd dat er een drietal bedrijven zouden blijven in Hollandsche Rading, waaronder ons voormalig bedrijf.” Totdat haar schoonouders in 2015 een brief kregen van de provincie.
In die brief stond dat de provincie het natuurgebied wilde uitbreiden en daarvoor wilden zij het bedrijf en het land opkopen. “We hebben uiteindelijk besloten om ‘vrijwillig’ het land te verkopen en ook het bedrijf te beëindigen. Dat was een heel moeilijk proces. Mijn schoonvader was boer in hart en nieren en deed niets liever dan voor de koeien zorgen. Het is een levensstijl dat je los moet laten. Het is moeilijk om afscheid te moeten nemen van je levenswerk.”
Omdat Griffioen als boerendochter beseft wat er op het spel staat, komt ze voor de boeren op. Het voormalig melkveebedrijf van haar schoonouders, is nu opgegaan in het natuurgebied de Westbroekse Zodden. Het doet Griffioen nog steeds pijn om er te komen. De moeilijkste stap was voor haar dat het vee weg moest uit het gebied. “Je ziet hier ook geen vee meer in de weilanden, terwijl onze koeien hier vroeger liepen. Dat blijft voor mij pijnlijk als ik hier ben.”