Hangt er een AED in jouw omgeving? Dat is goed nieuws. Want met behulp van dat apparaat is de kans dat iemand een hartstilstand overleeft, aanzienlijk groter. Tenminste, als er een burgerhulpverlener paraat is die het kan bedienen. Gelukkig is het animo groot voor de cursus die Hartslag Zeist op 9 februari geeft.
Ze staan er zelf van te kijken bij stichting Hartslag: de training Basic Life Support die ze op 9 februari aanbieden samen met de gemeente en het Christelijk Lyceum Zeist is volgeboekt. Ingehuurde instructeurs brengen dan bijna 120 inwoners van Zeist in de drie gymzalen van het lyceum de fijne kneepjes van het reanimeren en gebruik van de AED bij: levensreddend werk. Het is de tweede keer dat Hartslag Zeistenaren laat opleiden. Vorig jaar kwamen er 66 mensen op de cursus af.
“Deze belangstelling is tegen alle verwachting in”, aldus een verbaasde voorzitter Maarten Festen. “We zijn er heel blij mee. Want we organiseren deze cursus met de gemeente omdat elk jaar in Nederland zo’n 17.000 mensen een hartstilstand buiten het ziekenhuis krijgen. In zo’n situatie telt elke minuut. Vaak zijn het omstanders die als eerste kunnen helpen. Daarom zijn burgerhulpverleners van onschatbare waarde.”
Meer mensen
Hartslag Zeist heeft samen met de gemeente twee doelen: meer AED’s in Zeist en meer burgerhulpverleners trainen. Inmiddels heeft Hartslag Zeist het aantal Automatische Externe Defibrillators (AED’s) in de kernen van de gemeente op 60 weten te brengen. “Maar sinds corona zagen we het aantal burgerhulpverleners teruglopen. En aan veel AED’s in de gemeente hebben we niks als er geen burgerhulpverleners zijn die hem kunnen bedienen.”
De stichting hoopt dan ook van harte dat de deelnemers zich na de cursus aanmelden bij de landelijke organisatie Hartslag Nu. “Dan krijgen hulpverleners een melding als er in je omgeving iemand is neergegaan. Je wordt dan gevraagd of je naar het slachtoffer kunt gaan, of eerst naar een AED om die op te halen.”
Trillende knietjes
Dat is nogal wat, erkent hij. “Ik ben al hulpverlener sinds mensenheugenis. En nog steeds schrik ik me de tandjes als er een melding komt. Ik spring op mijn fiets, hoor soms ook de sirenes al en weet: ik ga naar een moeilijk situatie, een plek des onheils. Trillende knietjes soms, natuurlijk.” Maar naar een slachtoffer toe gaan, blijft vrijwillig”, benadrukt hij. “Er is altijd de optie om op ‘nee’ te klikken als er een oproep komt. Tegelijk: wat als het jou overkomt? Het is toch heel mooi dat de overlevingskans van een hartstilstand buiten het ziekenhuis van 5 naar 25 procent is gestegen de afgelopen 25 jaar.”
Dat is grotendeels dankzij de opkomst van de AED. “Borstcompressies kunnen toepassen is één ding, maar een hart kan alleen weer op gang geholpen worden met de elektrische ‘klap’ die een AED een slachtoffer toedient. Dat maakt het ook minder moeilijk om hulp te verlenen. En ook al ben je in je eentje omdat de hulpdiensten nog onderweg zijn, je kunt vertrouwen op de AED. Met het apparaat in je hand sta je er niet alleen voor.”
Overlevingskans
Festen voegt toe dat er meestal snel andere hulpverleners –burger of professioneel– aanwezig zijn bij een ongeval. “Mijn ervaring is dat je altijd iets kunt doen, ook als de brandweer er al is, of de ambulancemedewerker. Laatst kon ik omstanders op afstand houden. En zorgen dat de familie niet hoeft te zijn wat er gaande is. Of je wijst de ambulance de plek. Op onze laatste informatieavond vertelde een man die een hartstilstand kreeg dat hij er door zijn vrouw bovenop was geholpen. Een cardioloog vertelde hoe hij in zijn loopbaan heeft gezien hoeveel beter de overlevingskans is dankzij hulpverlenende omstanders. Heel indrukwekkend: daar doe je het voor.”
Op de website van de stichting staat een kaart waarop de locaties van alle AED’s staan. Is het genoeg, zestig? “Meer dekking is altijd beter. Voor de eerste 80 procent van ons streefaantal hadden we zo spontane medewerking. Die laatste 20 procent kost de stichting het meeste moeite.”
Eigendom buurt
Dat komt ook doordat een buurt-AED eigendom is van de wijkbewoners. “Het initiatief moet door de buurt gedragen worden”, legt Festen uit. “Inwoners kopen en onderhouden het apparaat. En iemand moet bereid zijn de kast aan zijn muur te bevestigen. Een AED kost al gauw 1500 euro, het is niet niks.”
Om die reden is het aantal in de wat minder draagkrachtige wijken zoals Vollenhove nog magertjes. “Er zijn daar wel bedrijven die een AED hebben. We hopen van harte dat zij de apparaten ook openbaar beschikbaar willen maken, al is het alleen maar tijdens kantooruren.” Ook in dunbevolkte gebieden zoals Bosch en Duin, waar de huizen ook nog verder van elkaar staan, is het lastig de handen op elkaar te krijgen voor een gezamenlijke AED.
Panbos
Soms is er ineens een spontane actie. De laatste AED die erbij kwam, hangt bij het clubgebouw van Utrecht Atletiek in het Panbos. “Een tijd terug was er een hardloper die een hartstilstand kreeg. Hij is toen geholpen is door omstanders, mensen van Utrecht Atletiek die daar trainen. Door dit gebeuren voelden ze de urgentie. Dus daar hebben we nu ook goede dekking. Hopelijk lukt het om wat burgerhulpverleners te werven onder de hardloopgroepen die daar regelmatig trainen.”
Hartslag Zeist hanteert een wachtlijst voor de volgeboekte cursus van 9 februari. Buurten die zich willen aanmelden voor een AED, kunnen ook contact opnemen.
