Van de met zacht winterlicht beschenen kastelen bij Langbroek tot de golvende Treekerheide in zijn herfstige kleurenpracht: de nieuwe wandelroute ‘De Groote Wegh van Wijk bij Duurstede naar Amersfoort’ is voor natuurliefhebbers in alle seizoenen van grote waarde. Vrijwilligers én historie-enthousiastelingen Adriaan van Aelst, Frits van der Leije en Jos Soons sloegen hun handen ineen voor de beschrijving van deze wandeling in het spoor van de eeuwenoude handelsroute.
Hoe zou het zijn geweest in het jaar 1300? Met je handkar vol handelswaar die je net op de kade aan de Eem hebt gekocht, richting Wijk kuieren, op weg naar de vermaarde kermis? Zou de kermisklant goede hoop hebben dat hij zijn flesjes Indische slangenolie in een zak op zijn rug met fabelachtige beloften in Wijk aan de man kon brengen? En zou de boer zich zorgen maken of alle schapen van zijn kudde de barre tocht over de schaapsdriften naar de veemarkt in vestingstad Amersfoort overleven? Dit zodat hij met de opbrengst wat verse voorraden kan kopen voor zijn vrouw die thuis op de boerderij op hem wacht?
Vee meeslepen
Inwoner van Wijk Jos Soons kan het misschien weten. Hij liep de wandelroute van 27,6 kilometer twee keer om hem uit te testen en de beschrijving kloppend te maken. “Een ding weet ik zeker: het is nu al een flink eind lopen, over goed onderhouden wandelpaden en landgoederen. Dus ik kan alleen maar veel respect opbrengen voor de mensen die toen een lange dag onderweg waren met vee en handelswaar. Eigenlijk ongelooflijk.”
Wat de reizende veeboeren en kermisklanten van weleer moesten ontberen: een station, halverwege de Wijkerweg, in Maarn. Waar met trein en bus naar toe of vandaan gereisd kan worden, voor de wandelaar die een dagmars wil vermijden. Want vanaf Maarn is zowel Amersfoort als Wijk bij Duurstede nog ‘drie uur gaans’, zoals de wegwijzer vermeldt. Een service die ze in de Middeleeuwen ook niet hadden: de wandelroute is ook via GPX-markeringen te volgen.
Adriaan van Aelst liep dertig jaar geleden al van Wijk naar Amersfoort. Daar begon de interesse. “Die route stond nog ergens op een floppy. Een floppy!”, schampert hij. “Daar hebben we dus niets meer aan. Wij hadden thuis al ervaring met het uitzetten van de driekernenroute die loopt van Wijk naar Langbroek binnendoor en via Cothen weer terug.”
Bij het uitdokteren van de geschiedenis van de Kaapse Bossen kwam Frits een oude kaart uit 1628 tegen. “Die ging terug naar de Middeleeuwen. Daar stond deze route reeds op. Een prachtige aanleiding om de koppen bij elkaar te steken”, glimlacht hij. Trots zijn ze zeker. Adriaan: “Het bijzondere van deze wandeling is dat je zoveel verschillende sferen en landschappen doorkruist. Je loopt van de Lek naar de Eem, over de heuvelrug, door het weteringgebied en over de hei.” Frits is vooral gecharmeerd van het stuk route door het gebied van de Langbroekerwetering. “Het is zo’n magisch landschap met al die geschiedenis eraan vast.”
Karrensporen
Het uitzetten van de wandeling was geen makkie. “We hebben op hoogtekaarten gezocht naar oude karrensporen. Mensen zochten altijd de kortste weg. Maar als het goed vroor, verlegden ze hun route ook weer. En vergeet niet, het was allemaal moeras. Het landschap is sindsdien dan ook drastisch veranderd. Zoals toen de verkaveling na 1122 intrad. De kavels sneden op een andere manier door het landschap dan waar de Groote Wegh oorspronkelijk liep. En dat gebeurt nog steeds. “Bij de laatste test hadden ze ineens een pad bij Amersfoort veranderd”, lacht Jos. De route is nu ook via GPX-markeringen te volgen, dus verdwalen hoeven wandelaars niet.
“We doen graag iets voor ons stadje”
Het drietal had ook te maken met bureaucratische rompslomp: de contacten met terreineigenaren, gemeenten, de officiële routebureaus en ga zo maar door. “Tot het Wapen van Sandenburg loopt de route via de oranje nummerbordjes van het wandelnetwerk. Daarna staan die er niet meer en moesten we dus een beschrijving maken. Want je mag niet zomaar paaltjes in de grond slaan of bordjes op bomen hangen”, legt Jos uit.
“Ach, we doen graag iets voor ons stadje”, vat Frits, ook vice-voorzitter van de Historische Kring Tussen Rijn en Lek, het nuchter samen. “Maar het is een flinke klus geweest om dit allemaal rond te krijgen.” Eén prangende wens staat bovenaan: genoeg fondsen werven om een replica van de witte houten wegwijzer op de ‘Wijkerweg’ te kunnen laten maken, en die dan bij het startpunt op de markt voor de Grote Kerk te plaatsen. “In Maarn staan er al twee, op Den Treek één. We moeten er toch minstens ook een in Wijk hebben”, vindt Frits.
Monument Nederrijn-Lek
De Groote Wegh is het meest recente project van het creatieve, ondernemende drietal. Een andere mijlpaal is het monument ter herinnering aan de afsluiting van de Rijn in 1122 met een dam, en de belangrijke duikersluis in de dijk uit 1465. Daar waar toen de Kromme Rijn ontspringt en de Nederrijn verandert van naam in Lek. “Een artistieke impressie staat nu op de plek van het oorspronkelijke pomphuisje”, vertelt Adriaan.
En er is meer. De mannen staken ook al de koppen bij elkaar voor een ‘In de Voetsporen van Bonifatius’- fietsroute. Om vervolgens, elkaar aanvullend, een enthousiast verhaal te vertellen over bisschoppen, notabelen, de haven en alle andere roemruchte figuren en momenten uit de Wijkse geschiedenis. Het nu eerstvolgende project wordt: “het marktkruis van Wijk bij Duurstede terugbrengen naar de markt”. Een eerbetoon en bewijs dat we stadsrechten hebben mét het recht om markt te houden.”
Inmiddels werkt een internationale Wijkse kunstenaar aan het ontwerp: een hart met het wapen van de stad er op, een geheel eigentijds marktkruis. “Een teken dat iedereen welkom is. We zijn volop fondsen aan het werven. We hopen dat ook dit weer allemaal écht voor elkaar komt”, besluit Frits.
Op de website (www.tussenrijnenlek.nl ) van de Historische Kring staan de routebeschrijving, folder en gpx-file van ‘De Groote Wegh van Wijk bij Duurstede naar Amersfoort’.
Eén reactie
Goed bezig mannuh!