Medewerkers van de landelijke Mantelzorglijn voeren vanuit Zeist elke dag telefoongesprekken met mantelzorgers. De lijn is er voor iedereen die zorgt: of ze nu een luisterend oor nodig hebben of de weg zoeken in het doolhof van regels en loketten waar je mee te maken krijgen als die naaste extra zorg nodig heeft.
“Mantelzorgen kan heftig zijn. Het is heel fijn om iemand op weg te kunnen helpen die is vastgelopen.” Aan het woord is Janine van Diest, medewerker van de telefonische hulplijn voor mantelzorgers bij belangenorganisatie MantelzorgNL. Toen Janine bijna zes jaar geleden haar eerste telefoongesprek voerde, moest ze in haar omgeving nog weleens uitleggen wat mantelzorg is. “Nu is mantelzorg een hot topic. Er wordt over gepraat, in de politiek en in de media”, vertelt de medewerker. “Er valt nog veel te regelen, maar het onderwerp is op de kaart gezet.”
Coronatijd
De sociaalwetenschapper viel er meteen middenin, bij haar start bij de hulplijn –haar eerste baan– in 2020. “Het was in de coronatijd, op het moment dat de verpleeghuizen geen bezoek meer toelieten. Mensen belden ons radeloos op: ‘Ik mag niet meer bij mijn moeder op bezoek, wat moet ik doen?’ Er was echt paniek. We moesten ter plekke bedenken hoe we met de nieuwe regels moesten omgaan en welke adviezen we mantelzorgers konden geven.” Heftig, maar ook mooi: “Ik merkte direct hoe nuttig dit werk is”.
Gemeenten delen in deze Week van de Mantelzorg complimenten en bedankjes uit aan mantelzorgers die aan bepaalde voorwaarden voldoen, bijvoorbeeld een aantal uur per week minimaal zorgen voor iemand. Bij de Mantelzorglijn zijn alle telefoontjes welkom. “Ook iemand die af en toe een boodschapje doet voor de buurman, helpen we graag”, aldus Janine. “Iedereen die door ziekte, geestelijke problemen of ouderdom meer ondersteuning geeft dan normaal gebruikelijk, is mantelzorger voor ons.”
Loketten
“De zorg ontstaat uit een sociale relatie die je al hebt met iemand, dat is het verschil. In die zin overkomt het je ook. En juist dan kun je wat advies goed gebruiken. Want dat hele zorgnetwerk leren kennen valt niet mee”, vervolgt ze. “Het is ingewikkeld hoe we het hebben geregeld in Nederland, met verschillende loketten en regelingen. Per gemeente is het weer anders ingericht.”
Daar komt de informatie die de Mantelzorglijn te bieden heeft van pas. “Gelukkig weten we inmiddels veel van wet- en regelgeving. En weten we het niet, dan zijn we er handig in informatie op te zoeken en te vinden. Zo kunnen we mensen de route wijzen naar bijvoorbeeld de steunpunten in hun gemeente.”
Er komen veel vragen over wonen, thuiszorg en financiën voorbij. Janine noemt wat voorbeelden: “Hoe kan ik een mantelzorgwoning realiseren als mijn gemeente niet meewerkt? Is het mogelijk medehuurderschap of urgentie te krijgen? Is er een vergoeding voor kosten die ik als mantelzorg maak? Hoe kan ik thuiszorg voor mijn ouder aanvragen?”
Onkosten
Dit soort praktische vragen hebben de overhand. Want al zijn er wetten en regels, er aanspraak op maken is soms een tweede. “Helaas is ons antwoord niet altijd waar mensen op zitten te wachten. Want nee, er is geen vergoeding voor mantelzorg of voor bijvoorbeeld reiskosten”, vertelt Janine. “Dat kan in de papieren lopen. We maken de regels niet, maar een mantelzorger voelt zich soms ook al geholpen door het feit dat wij weten hoe het zit en wat er wel en niet kan. Zo kan de zorgontvanger wel de reiskosten naar zorginstellingen bij de belastingaangifte opgeven.”
MantelzorgNL heeft ook een afdeling Juridisch Advies die kan adviseren bij moeilijke juridische vragen, bijvoorbeeld over woonproblemen. Maar soms is alleen even het verhaal doen, genoeg. “Niet iedereen zoekt een instant-oplossing, maar soms wil iemand gewoon zijn verhaal kwijt.” Het is weleens zwaar wat Janine en haar collega’s te horen krijgen. Mantelzorgers zijn zelf vaak ook overbelast door de niet aflatende sores. “Soms beschrijft iemand een situatie die zo ellendig is, en waar dan ook niet echt een oplossing voor is.”
“Praat over mantelzorg. Soms is het een brij in je hoofd.
Erover praten geeft rust, ruimte en inzicht in een situatie.”
Daarom vindt ze het fijn dat de hulplijn verbonden is aan de belangenorganisatie MantelzorgNL. “Als we dagelijks meldingen krijgen van misstanden of lacunes in de regelgeving meteen doorgeven en aanhangig maken. Neem de respijtzorg: heel erg belangrijk dat je als mantelzorg er soms even er tussenuit kan en dat er vervangende zorg voorhanden is”, vindt ze. “Je vraagt van mensen om voor elkaar te zorgen. Dan moet je ook zaken bieden zodat mensen niet omvallen van die zorg. Dat is nu niet zo. Daarom maakt MantelzorgNL zich hard voor toegankelijke respijtzorg bij de politiek.”
Rust en ruimte
Een op de drie mensen is nu mantelzorger, aldus de organisatie. “Vroeg of laat komt iedereen in aanraking met mantelzorg.” Werk dat met liefde gebeurt, maar soms leidt tot een berg regelwerk en gevoelens van eenzaamheid of uitzichtloosheid. “Praat erover. Houd het niet bij jezelf waar je je zorgen om maakt”, bedrukt Janine. “Soms is het een brij in je hoofd en erover praten geeft rust, ruimte en inzicht in een situatie. Ik merk het elke dag in de telefoongesprekken die ik voer. Of je nu met iemand in je omgeving praat of met ons, weet dat je er niet alleen voor staat.”
Mantelzorglijn: 030 – 760 60 55
