Groenten in de supermarkt leggen een lange weg af voordat ze op het bord belanden. Ze worden vaak geteeld met kunstmest, bespoten met bestrijdingsmiddelen en verpakt in plastic. De nieuwe buurttuin De Gagelgaard laat zien dat het ook anders kan.
door: Noa Meijer (SvJ/HU)
In de tuin op de grens van Groenekan en Utrecht Overvecht groeien groenten in volle grond, zonder gif en met aandacht voor het welzijn van de planten en de bodem. Buurtbewoners met een zogenaamd oogstaandeel mogen twintig weken lang komen oogsten: van snijbiet tot rucola, van bonen tot kolen. Initiatiefnemer Mark Verhoef wil mensen weer in contact brengen met hun voedsel én met elkaar.
Wat kunnen bezoekers van De Gagelgaard verwachten als ze langskomen?
“Een flinke tuin met een grote variëteit aan groenten, tussen de 40 en 50 verschillende soorten. Het grootste deel groeit in de volle grond in de open lucht en een klein deel staat in een kas van 6 bij 20 meter. Wie de tuin verkent, komt onder andere aardappelen, rucola, snijbonen, bieten, sla, courgettes en pompoenen tegen. Eigenlijk kun je het zo gek niet bedenken of het groeit er. Bijkomend voordeel is dat dankzij de rijke diversiteit aan planten, ook steeds meer vogels en insecten zich thuis voelen in de tuin. Buurtbewoners kunnen bij mij een oogstaandeel kopen, waarmee ze wekelijks mogen komen oogsten. Maar het gaat hier niet alleen om het plukken van groenten; het is ook een plek waar mensen samenkomen. Het gebeurt dan ook regelmatig dat oogst aandeelhouders meehelpen in de tuin, dus ik sta hier niet vaak alleen.”
Hoe verliep de start van het seizoen?
“Wat je ziet, is dat de mensen die hier komen oogsten heel bewust met hun eten bezig zijn en voornamelijk biologisch eten. Mijn ambitie is om die groep in de toekomst wat diverser te maken. Ik woon al jaren in Overvecht en ben sociaal werker. Zo probeer ik meer buurtbewoners bij de tuin te betrekken, door bijvoorbeeld rondleidingen te geven. Ook zorgen we ervoor dat niets van de oogst verloren gaat: alles wat overblijft doneren we aan de voedselbank.
Het oogsten zelf werkt heel eenvoudig: elke week stuur ik een oogstbrief met de beschikbaarheid van die week. Mensen lopen dan met een lijstje een ronde en verzamelen zo hun groenten: een handje snijbiet hier, wat spinazie daar. Het is nog even wennen omdat we net begonnen zijn, maar de vaste plukkers weten de weg inmiddels te vinden. Er zijn ook een paar gezinnen die samen met hun kinderen groente uit de grond trekken. Dat vind ik fantastisch om te zien, want zo leren de kinderen meteen waar hun eten vandaan komt.”
De Gagelgaard werkt met allerlei partijen samen. Dat is belangrijk?
“De samenwerking is belangrijk voor de tuin. In eerste instantie op het terrein zelf: dit terrein is van tuincentrum Steck, dus uiteraard werken we daar ook mee samen. Maar ook met De Noordertuin, het restaurant hier, want daar komen de groenten terecht in de keuken. Onze buren van De Glittergladiool hebben eetbare bloemen langs de rand van de tuin geplant. Ik werk daarnaast heel erg nauw samen met kwekerij Steckers dus waar je net stond, om machines te delen, maar ook voor het kweken van planten. Daarnaast werk ik nauw samen met Reinaerde, de zorginstelling. Elke week komt een groep mensen met een niet-aangeboren hersenletsel helpen met het inpakken van groentepakketten. Dit zijn alleen al de samenwerkingen op het terrein, maar de samenwerkingen die ik aanga met sleutelfiguren in de buurt zijn ook belangrijk voor nieuwe contacten. Zo kan de gemeenschap groeien en dat maakt de tuin tot een gemeenschap.”
Een plek om te oogsten, maar ook een ontmoetingsplek voor buurtbewoners. Was dat vanaf het begin de insteek?
“Ja, dat was zeker de bedoeling vanaf het begin. Ik geloof er sterk in dat we op een andere, bewuste manier met ons voedsel moeten omgaan. Net zoals vroeger: voedsel was altijd een deel van de gemeenschap. Mensen leefden in kleinere gemeenschappen waarin ze samen zorgden voor voldoende en gezond voedsel. Die verbondenheid met eten en elkaar is de afgelopen vijftig jaar verloren gegaan. We gaan naar de supermarkt en kopen impulsief waar we die dag zin in hebben. Daar heb ik overigens geen oordeel over, maar we weten vaak niet meer wat er op ons eten gespoten is, terwijl dat eigenlijk niet zo hoeft te zijn.”
De officiële opening van De Gagelgaard is op 5 juli. Wat betekent dit voor de tuin en de toekomst ervan?
“Ik vind het een ongelooflijk gave plek en het wordt steeds gaver, omdat we met zoveel mooie ondernemers samenkomen, die allemaal hart hebben voor de omgeving en de natuur. Dat hebben we met z’n allen hard nodig, en ik word er dan ook enorm blij van om hier iedere dag onderdeel van te mogen zijn. Dit seizoen zijn we gestart met 70 oogstaandelen, maar het plan is om dit aantal volgend jaar te verdubbelen. Het maisveld naast de tuin is nu nog een doolhof, maar vanaf volgend jaar willen we hier de tweede tuin aanleggen. Zo komt er meer ruimte voor deelnemers en groeit de Gagelgaard langzaam verder.”
Luister naar een RouletteFM-reportage van Noa Meijer over De Gagelgaard:
