Eigenlijk is Dirk van der Leer uit Wijk bij Duurstede al 52 jaar mantelzorger. In 1973 ontmoette hij zijn vrouw Lenny, toen 17, die werd geboren met heupdysplasie. Acht jaar geleden werd Dirk ernstig ziek en toen werd de situatie wat penibel. “Nu helpt de lamme de blinde.”
Het echtpaar woont in een zelfstandig appartement in groepswoningen voor ouderen De Ruisdaelhof in Wijk bij Duurstede. “We hadden ons tijdig ingeschreven”, vertelt Lenny. “Op een gegeven moment ging de traplift in ons huis stuk. Toen kreeg Dirk in 2018 de diagnose darmkanker. Ja, en wat dan? Deze gelijkvloerse woning kwam als geroepen. En we tellen onze zegeningen dat Dirk nog zo goed is en er nog is, 7 jaar later.”
Hulpstukken
De zware taken in huis, lopen buiten met de kinderen, dat heeft Dirk altijd gedaan. Met liefde. Lenny kan in huis met krukken en beugels nog wat lopen, voor buiten is ze aangewezen op de scootmobiel en de nieuwe elektrische rolstoel waar ze nog aan moet wennen. “Ik heb inmiddels een hele berg hulpstukken”, grapt ze, met een blik naar haar rolstoel en braces. “Ik heb eigenlijk een hekel aan geholpen worden”, bekent Lenny. “Ik doe dingen graag zelf. Maar van Dirk kan ik het hebben.”
Ik heb eigenlijk een hekel aan geholpen worden.
Maar van Dirk kan ik het hebben.
Het zijn zorgelijke tijden. Dirk heeft elke twee weken drie dagen chemotherapie en is daar goed ziek van. Lenny verzorgt hem dan. De altijd zo sportieve echtgenoot kan nog fietsen, maar zijn geliefde langeafstandswandelingen zijn nu een rondje met corgi Ginny geworden. Lenny: “Het bijkomen van de chemo duurt steeds langer. Gelukkig kan ik hem goed helpen met het thuisprikken en zo. Naast dat ik vaak in een ziekenhuis lag, heb ik er ook gewerkt. Ik ben niet zo gauw bang voor medische handelingen”.
Maar het verkleint hun wereld, beschrijft Dirk. “Als de verpleegkundige langs moet komen, dan moet je thuis blijven en daar op wachten. Daarom doen we zoveel mogelijk zelf. Dat hebben we altijd gedaan.” Lenny knikt: “Niemand kiest ervoor om mantelzorger te worden. Maar als je partner ineens ernstig ziek is of dement wordt, is het anders en heel zwaar”. Lenny geeft als voorbeeld: “Dat je hem aantreft terwijl hij in de kledingkast staat te plassen, of zij je niet meer herkent als ze ’s nachts wakker wordt. Wij zijn het gewend en aan elkaar gewend. Maar het komt ook voor dat je moet zorgen voor iemand met wie je het niet goed kan vinden.”
Lintjesregen
Het praktische, dat regelen ze wel. “Maar ik ben altijd erg bezig geweest met in conditie blijven.” Hij laat foto’s en een stempelboekje van de camino –pelgrimstocht– zien die hij met hun dochter Nina liep. In de kast prijkt een certificaat van de West Highland Way in Schotland, een zware wandeltocht. “Een zware wandeltocht lukt niet meer. Dat is moeilijk voor me. Als mantelzorger heb je momenten voor jezelf nodig.”
Ze herkennen de cijfers uit de onderzoeken: mantelzorgers voelen zich vaak eenzaam, somber en overbelast. Hoe zwaar het is om voor een naaste te moeten zorgen, dat ziet de buitenwereld niet altijd. “Ze denken: dat doe je er toch gewoon bij?”, vertelt Dirk. “Straks is er weer een lintjesregen, verdiend hoor. Maar hoe zit het met al die mantelzorgers?”
Cadeaubon
Het steekt ze dat er een voorstel ligt bij de gemeente om het mantelzorgcompliment te veranderen in een evenement. “Dat scheelt veel geld natuurlijk. Maar veel mantelzorgers kunnen daar helemaal niet naar toe, omdat ze hun partner niet alleen kunnen laten”, zegt Dirk. Lenny valt hem bij. “Wat de overheid niet beseft, is dat als mantelzorgers zo overbelast blijven en zich niet gewaardeerd voelen, ze zich tot die overheid gaan wenden voor een oplossing. Dat kost veel meer dan een cadeaubon.”
Ze krijgt jeuk van termen als ‘in je kracht zitten’. “Dat gepraat over de participatiemaatschappij. Mensen moeten overal zelf hulp gaan vragen: bij hun kinderen of de hele straat afgaan. Want de overheid helpt je niet. Ik zie in mijn vrijwilligerswerk hoe moeilijk ze het vinden om hulp te vragen. Ik krijg mensen aan de telefoon die huilend bekennen dat ze al blij zij als hun kind 1 keer per 6 weken koffie komen doen.” Om aan te vullen dat ze de WMO-medewerkers in Wijk ‘hartstikke goed’ vindt.
Opgeruimd
Bij de pakken neerzitten, dan doen ze niet. “Ik heb altijd gewerkt en ben nu nog actief bij Wijk helpt”, aldus een opgeruimde Lenny. Om daarna te bekennen:
“Er hangt wel een zwaard van Damocles boven mijn hoofd. Hoe lang blijf het goed gaan met Dirk? We gaan graag op vakantie naar Texel. Toen ik daar onlangs een aangepaste caravan ging boeken, schoot door mijn hoofd: ‘Gaat het wel lukken, Texel in juni? Of is het de goden verzoeken?’
Daar wil ze niet te lang bij stilstaan. Ze knikt naar hond Ginny, die aan de voeten van Dirk ligt te dommelen. “Ik maak me ook best zorgen om de hond. Want ik kan haar niet uitlaten als het met Dirk niet goed afloopt. Het is niet iets waar ik dagelijks mee bezig ben, maar het speelt wel mee.”
Zo ver is het nog niet. Lenny is druk met hulpvragen beantwoorden van andere inwoners voor Wijk Helpt, Dirk fietst, speelt jeu-des-boules en samen zetten ze zich in voor de bewonersvereniging. Een advies voor andere mantelzorgers hebben ze wel. “Vergeet jezelf niet. Want als je alleen maar zorgt, word je hartstikke eenzaam”, drukt Lenny op het hart. Dirk is het volmondig eens: “Pak dat moment dat je even alleen met jezelf bezig hoeft te zijn. Als de overheid nou eens zou regelen dat er mensen zijn aan wie je de zorg even kan overdragen. Dát is pas een mantelzorgcompliment”.
Andere artikelen over mantelzorg op deze website:
