Voor het eerst op het ‘pluche’ in het lokaal bestuur. Voor een aantal politici is dat de realiteit na de verkiezingen van 24 maart. Hoe is hun eerste ervaring als lid van de gemeenteraad? Omroep ZOUT sprak met een aantal van hen.
# Nieuw in de raad van De Bilt: Sanne Vroom (PRO, voorheen GroenLinks-PvdA)
Tijdens de kennismakingsdag met de andere 27 raadsleden realiseerde de nieuwkomer voor Progressief Nederland in de raad van De Bilt zich goed dat dit de komende vier jaar haar collega’s zijn.
“Je hebt elkaar niet gekozen, maar toch ook weer wel. Iedereen had er zin in, was welwillend en open naar elkaar toe. Er zijn veel nieuwe mensen met veel energie. Mensen die zeggen: we gaan ervoor, we gaan knallen. Bijzonder was het om mee te maken, een ijkpunt. En ook: nieuwe routines leren kennen, alle informatie tot je nemen. En dan is het ineens zover.”
Ze moet er nog in groeien. “Net als voor elke nieuwe baan moet ik ook hier mijn rol en plek vinden. Dat uitvogelen is best een heel proces. Ik weet niet of je daar als raadslid ooit klaar mee bent.” De dossiers zijn in de fractie nog niet verdeeld. “Eerst kijken we wat het wordt: coalitie of oppositie. En dan gaan we daarin echte besluiten nemen. Voorlopig zijn we allemaal van alle markten thuis, en leunen we op de ervaring van de ervaren raadsleden uit de fractie. Dat is wel zo prettig. Dan kunnen we als nieuwe raadsleden ook kijken: wat ligt me nou, waar heb ik affiniteit mee?”
Binnen PRO De Bilt is er voor wie wil een soort buddysysteem. “Je trekt als nieuw raadslid met een oud raadslid op die je wegwijs maakt in het reilen en zeilen van het raadslidmaatschap. Zo kun je altijd op elkaar terugvallen. Er zijn daarnaast ook veel hulptroepen. Dat is bijzonder: de hoeveelheid mensen die paraat staan om te zorgen dat wij met z’n allen goed ons werk kunnen doen.”
Het is nu even wat avondjes doorhalen, maar ze verwacht niet dat het haar leven overneemt. “Ik verwacht dat als we allemaal rustig op onze plek zitten, er tijd is om de kernen in te gaan, voor ontmoetingen met iedereen die betrokken is om het zo fijn mogelijk in de gemeente te laten draaien.”
Ze zal zichzelf als een goed raadslid zien als ze kan aantonen dat ze dingen voor elkaar heeft weten te krijgen samen met anderen. “Dat zit hem vooral in de samenwerking met andere fracties of inwoners. Niet alles hoeft via de raad.”
Een onderwerp waar haar hart ligt: diversiteit. “Dat heeft met de vertegenwoordiging van jong en oud te maken, maar ook van mensen met een verschillende achtergrond. Ik hoop dat we met deze raad gaan uitstralen dat het leuk is om als vrouw actief te zijn in de politiek. Het zijn er nu naar mijn zin te weinig, maar zij die in de raad zitten, zijn niet op hun mondje gevallen. Ik wil tegen alle vrouwen zeggen: kom eens langs. We kunnen echt meer vrouwen in de politiek gebruiken.”
# Nieuw in de raad van Bunnik: Joes Verschure (CDA)
Rapporten, stukken, documenten. Inlezen is de realiteit voor Joes Verschure (19) die voor het CDA dat op vier zetels uitkwam op de vierde plek stond, en daarmee zitting in de gemeenteraad kreeg. “Dat had anders kunnen lopen als er iemand met voorkeursstemmen boven me uit was gekomen. Maar dat was niet zo, dus ik was echt heel blij.”
De eerste echte raadsvergadering in Bunnik is pas op 21 mei. De verwachting is dat er dan een nieuw college geïnstalleerd wordt. Dus dat moet eerst nog.” Dat betekent niet dat er op hun lauweren wordt gerust. “We hebben direct strategie besproken in onze fractie. Bij de coalitieonderhandelingen is elk raadslid betrokken, ik ook dus. Daarnaast worden de commissies verdeeld onder de nieuwe raadsleden, zoals de agendacommissie. Die bepaalt wanneer we wat gaan bespreken. In de vergadering van de installatie van de raad hebben we hierover gestemd, een voorproefje van het echte werk dus. Ik verheug me op het debat met andere raadsleden.”
Zijn partij zat de afgelopen acht jaar in de oppositie, Joes was de laatste anderhalf jaar fractieassistent. “We hebben het afgelopen halfjaar een aantal deals gesloten met de coalitie. We verschillen net als de VVD van P21 en D66 als het gaat om nieuwbouw: de bouwhoogte en het aantal woningen. Ik hoop dat ik zelf ook kan groeien in het bereiken van compromissen die voor meerdere partijen goed zijn. Daardoor kan het CDA ook een vinger in de pap krijgen. ”
Dit vindt hij ook een moeilijk streven. “Uiteindelijk willen we toch iets voor elkaar krijgen zonder teveel van de standpunten in te leveren. Dat is nu moeilijk te zeggen. Als we in de coalitie komen is het zaak punten te bereiken, dat gaat anders als je oppositie voert.” Zijn doel is daarnaast om meer jongeren bij de politiek te betrekken. “Samen met een mederaadslid van P21, Fabian, ga ik binnenkort bij het jongerenwerk langs.”
Een ander speerpunt is: “Persoonlijk hoop ik dat we inwoners uit Bunnik wat meer voorrang kunnen geven op de betaalbare woningen hier. Het CDA is voor een verruiming van de definitie ‘maatschappelijke binding’ en heeft hierover eerder een amendement ingediend. Dat amendement werd gesteund door de VVD, maar is weggestemd door de coalitie. Die definitie van maatschappelijke binding betekent dat je nu minstens zes jaar in Bunnik moet hebben gewoond. Het CDA maakt het graag makkelijker om terug te komen als je hier bent opgegroeid, maar vijf jaar of langer elders gestudeerd hebt.”
# Nieuw in de raad van Wijk bij Duurstede: Suraphon Monfils (Oprechte Burgerbelangen)
Het was even spannend hoe de sfeer in de Wijkse raad zou zijn. Als lid van de steunfractie heeft Suraphon Monfils de politiek-bestuurlijke omgang eerder als roerig ervaren. “Maar de setting was relaxt, respectvol naar elkaar toe. Dat heb ik bij alle raadsvergaringen vorig jaar gemist. Moties werden niet onderling afgebrand, de wethouder had uitvoerige antwoorden. Wij zijn goed gestart”, aldus een opgelucht nieuw raadslid voor Oprechte Burgerbelangen.
Over de formatie is het raadslid voorzichtig optimistisch. “Ik verwacht wel iets positiefs.” Zijn partij is door de verkenner aangewezen om samen met de andere lokale partij SamenWerkt de romp te laten vormen van de nieuwe coalitie. Toetreden tot het college zou welkom zijn: “Dan krijg je echt wat voor elkaar.”
Bezuinigen
Tegelijkertijd hangt er een duidelijke opgave boven de markt. “De rode draad wordt toch de bezuinigingen. We staan erg in de min. We kunnen niks uitgeven, want we hebben het gewoon niet.” Hoewel dat jammer is, ziet het raadslid geen alternatief: “Als we het nu niet doen, hebben we over vier jaar een nog groter probleem.”
Zelf heeft hij nog geen motie ingediend. Maar het eerste doel dat Suraphon Monfils heeft nu hij Oprechte Burgerbelangen in de Wijkse raad mag vertegenwoordigen: het evenementenbeleid aanpakken. “Het evenementenbeleid mag soepeler of toegankelijker. Want nu gaan er veel evenementen uit Wijk weg, puur omdat de organisatie tegen het probleem van een vergunning verkrijgen aanloopt. Ze weten niet goed waar ze steun kunnen halen, of wat er nodig is. Dat is gewoon zonde”, aldus de 22-jarige Wijkenaar.
Jonge mensen
Hij heeft al een plan uitgeschreven en is druk bezig medepolitici en andere dorpsgenoten te vinden die willen meedenken en willen aanhaken. “Met een beetje goede wil kunnen we er nog voor de zomer iets aan doen.”
De vernieuwde samenstelling van de raad biedt volgens het raadslid kansen. “Er zitten nu ook jongere mensen bij, en ik heb meer contact met andere partijen.” Met de installatie is de raad weer compleet. “Ik hoop dat we nu zo lang mogelijk lekker aan de slag kunnen.”
# Nieuw in de raad van Zeist: Elsbeth Westerman (Volt)
Volt wist zich voor het eerst een zetel in de Zeister raad te veroveren. Samen met co-lijsttrekker Evert Jan van Hasselt begon Elsbeth Westerman van Volt Zeist maart vorig jaar met het bijwonen van alle openbare raadsvergaderingen, vanaf de bezoekersbankjes. “We lazen ons grondig in en ik ontdekte al snel hoe leuk ik dit werk vind. Raadswerk gaat over de samenleving: fantastisch ingewikkeld in al haar interacties, soms hard, maar regelmatig juist hartverwarmend.”
Op 2 april mocht ze onze reactie op het coalitieadvies voorlezen. “Dat voelde als de aftrap van mijn raadswerk. Nu gaat het echt van start en dat is natuurlijk spannend. Veel is nieuw: procedures, termen en geschreven en ongeschreven regels.”
Worsteling
Elsbeth ondervindt veel ondersteuning bij het inwerken in het raadwerk. “Niet alleen via de gemeente en bijvoorbeeld middels online cursussen voor raadsleden en uitgebreide achtergrondstukken, maar ook via workshops en trainingen van Volt.” Dat grote aanbod is fijn, maar in deze startfase ook een worsteling, erken Elsbeth. “Het werk draait natuurlijk al volop. Dat vraagt ook veel leeswerk vraagt. Gelukkig helpt het voorwerk van het afgelopen jaar mij bij dat laatste, maar voorlopig zet ik niettemin nog een tandje bij.”
De verkenner heeft geadviseerd om in Zeist opnieuw met de oude coalitie verder te gaan. “Dat kan zonder meer goed uitpakken”, vindt Elsbeth”, mits er daadwerkelijk ruimte komt voor een progressiever geluid zoals beloofd, vooral in de vorm van gelijkwaardige samenwerking mét inwoners, waar dat mogelijk is. Bij thema’s als wonen, energie, water en zorg zijn zij de komende vier jaar onmisbaar om onze doelen te behalen.”
De sfeer in de raad noemt ze ‘gelukkig goed’. “Ik merk waardering voor de constructieve houding van Volt. Dat geeft mij vertrouwen dat we deze gesprekken ook vanuit de oppositie kunnen voeren. Als het lukt om dit jaar al concrete samenwerkingsverbanden op gang te brengen, zou ik daar zeer tevreden over zijn.”
# Nieuw in de raad van De Bilt: Arie van der Vlies (SGP)
De SGP kreeg van de kiezers in De Bilt twee zetels toebedeeld: een verdubbeling. Dat is nooit eerder gebeurd. En dat betekende voor de nummer twee, Arie van der Vlies, een onverwachte wending. “Een groot succes. Dan gaat er ineens veel gebeuren: formaliteiten, foto’s, werkafspraken en ook de felicitaties vanuit de hele samenleving ontvangen. Voor mij allemaal mooie dingen. Met als hoogtepunt de eedaflegging: een intens, gewichtig moment.”
Zijn eerste opdracht aan zichzelf: dossierkennis opdoen. “In een aantal onderwerpen ga ik me verdiepen. Andere onderwerpen wil ik in grote lijnen weten en kennen. Fractievoorzitter Arie Vonk Noordegraaf is meer gericht op de ruimtelijke plannen. Ik zit meer op de lijn van het sociaal domein, veiligheid en onderwijs. We verdelen per keer de onderwerpen, ook afhankelijk van wie van de Arie’s meer gelegenheid heeft om zaken voor te bereiden.”
Uren
In de eerste weken heeft hij de commissievergaderingen voorbereid. “Ik schat dat ik deze week al 5 tot 7 uur aan het raadswerk heb besteed. Een vergadering duurt al gauw 3 uur, en dan de voorbereiding nog. Gevraagd naar de sfeer in de raad, die meestal niet als positief wordt gezien, zegt hij: “Ik ben dat nog niet tegengekomen. Bij de kennismakingen was de sfeer fijn en goed.”
Er staat genoeg op de agenda, vanwege het reces dat ineens vroeg kwam. “Denk bijvoorbeeld aan nieuw toegangsgebouw voor de milieustraat. Verder is het even afwachten nu de coalitiebesprekingen gaande zijn.” Hij vindt het belangrijk om de wijk en dorpen in te gaan. “Dat hebben we ons voorgenomen. Bij de rondgangen voor de verkiezingen hoorden we weleens: ‘We zien jullie zeker pas over vier jaar weer? Zo moet het niet gaan. We willen zichtbaar zijn in de samenleving. Dat is één van de mooiste rollen in het raadswerk: niet wat er in de raadszaal gebeurt, maar het contact met inwoners, bedrijven en verenigingen.”
Nieuw in de raad van Utrechtse Heuvelrug: Sepp Zweekhorst (BVHLokaal)
Nog maar net geïnstalleerd als raadslid, maar het besef is er al: dit is meer dan een nieuwe rol, het is ook een verantwoordelijkheid. Voor de 22-jarige Sepp begint het avontuur in de gemeenteraad met iets onverwachts krachtigs: heel veel voorkeursstemmen. “Wat vooral heel leuk was, is die steun vanuit mijn eigen dorp,” vertelt hij. “Ik heb echt heel veel stemmen gekregen. En als je door het dorp fietst, roepen mensen gewoon naar je: ‘Ik heb op je gestemd.’ Dat gebeurt echt vaker dan je denkt.”
Die herkenning op straat maakt indruk. “Dat is zo bijzonder. Je voelt je daardoor wel gesterkt in wat je mag gaan doen.” De officiële installatie op 1 april voelde als een mijlpaal. “Het is allemaal heel formeel, maar ook iets om trots op te zijn. Dat je daar staat en zegt: ‘Dat verklaar en beloof ik.’ Dan denk je toch: ik heb hier ergens voor gewerkt.”
Afstuderen
Toch is het echte werk nog maar net begonnen. De agenda is voorlopig nog relatief leeg, mede doordat de formatie nog in volle gang is. Bovendien rondt Sepp eerst zijn studie af. “Ik ben nog niet heel intens begonnen met het raadswerk. Dit is voor mij ook even het moment om mijn afstuderen af te maken.”
De eerste ervaringen dienen zich inmiddels wel aan, zoals een participatieavond over een bouwproject in Driebergen. Daar merkte hij meteen wat zijn nieuwe rol betekent. “Mensen spreken je aan omdat je raadslid bent. Dat vond ik eigenlijk heel natuurlijk gaan.” Wat hem opvalt, is dat zijn leeftijd minder lijkt te spelen dan hij vooraf dacht. “Ik heb het idee dat mensen me echt meer laten uitpraten en me met respect behandelen. Dat vind ik wel mooi om te zien.”
Tegelijk leert hij snel dat het raadswerk ook vraagt om duidelijke grenzen. Iets waar hij vanuit de griffie ook goede raad over krijgt, als nieuw raadslid. Inhoudelijk richt hij zich op de ‘buitenruimte’: van bouwprojecten en groen tot mobiliteit en energietransitie. Precies de thema’s die hem vooraf al trokken.
Motie
Maar eerst ligt de focus ergens anders. “Ik wil gewoon eerst een goed raadslid worden,” zegt hij nuchter. “Eerst leren wat je allemaal kunt: wat kan je met een amendement, met een motie, met schriftelijke vragen? Dat is je gereedschapskist.”Die leercurve mag wat hem betreft snel gaan, maar wel stap voor stap. “Ik leer het aan de hand van het echte werk. Dus niet eerst alles theoretisch, maar meteen doen en ervaren.”
Dat hij die kans krijgt, voelt nog altijd bijzonder. Met 556 voorkeursstemmen – en zelfs het hoogste aantal stemmen in zijn woonplaats – is het vertrouwen groot. “Mensen gunnen het me, maar ze geven me ook het vertrouwen dat ik hen mag vertegenwoordigen. Dat besef ik heel goed.”
